Angelos Antonopoulos interview # Tales from the Neverland..

Μια δουλειά άξια, όμορφη, ευθύβολη, ιδιωματική, αλχημιστική, πολιτική.. Με ευθείς, πλην λεπτοφυείς χειρισμούς και συμβολοθεσίες, ώριμη κι άνετη στους πλασμούς της, με ευφυέστατη σχεδίαση του χώρου, κομψότητα και χάρη μέσα στο ποιητικό της λιώσιμο.. H πρόσφατη, πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση του Άγγελου Αντωνόπουλου που έγινε στο Κέντρο Τεχνών του Πάρκου Ελευθερίας ήταν η αιτία αλλά κι η αφορμή για να συζητήσει το Art Noise εφ’ όλης της ύλης μαζί του.. Η αδέκαστη αναφορά της στον σκληρό καιρό, η grotesco αύρα της, χωρίς άφεση αμαρτιών, η ανεξαγόραστη ματιά της, είναι μια ελπίδα.. Μιλήσαμε για την δυναμική “στροφή” της δουλειάς του που βγαίνει με τόλμη, εμπειρία και πολιτική θέση πλέον στον χώρο, από τις δύο διαστάσεις, την ζωγραφική στις τρείς, την γλυπτική. Μαζί μ΄ αυτά συζητήσαμε και για τα φλέγοντα: Τι προτείνει ως  νέος αντιπρύτανης της ΑΣΚΤ για την αναβάθμιση της Σχολής; Τι απαντά στο γνωστό ερώτημα πότε και γιατί δεν ανοίγει τις πύλες του το ΕΜΣΤ ως μέλος του Δ.Σ του Μουσείου;  Την έκθεση επιμελήθηκε η Ρεγγίνα Αργυράκη. Τις φωτογραφίες τράβηξε ο αρχιτέκτων και φωτογράφος Βασίλης Γκοιμήσης, συνεπιμελητής της έκθεσης και τον ευχαριστούμε.. Βασιλίκα Σαριλάκη: Πρόσφατα μπήκες στο Δ. Σ του ΕΜΣΤ κι έγινες αντιπρύτανης της ΑΣΚΤ μετά από την εκλογή σου τον Ιούλιο ως τακτικού καθηγητή. Συγχαρητήρια καταρχήν. Άγγελος Αντωνόπουλος: Ευχαριστώ.. Β. Σ. Άς ξεκινήσουμε από την ΑΣΚΤ. Ο τέως πρύτανης έλεγε ότι η Σχολή βρίσκεται υπό διάλυση με τεράστια οικονομικά προβλήματα ακόμη και για λειτουργικά έξοδα, πληρωμές μοντέλων, καθηγητών κλπ.. Το ερώτημα είναι ποια νέα μορφή μπορεί να πάρει η Σχολή υπό τις συνθήκες της κρίσης με την νέα Διοίκηση. Ποιες είναι οι πρώτες σκέψεις ώστε η Σχολή να μην διαλυθεί, να πάρει μια νέα βιώσιμη μορφή, να αποκτήσει εξωστρέφεια και να λειτουργήσει όσο μπορεί καλύτερα; Α.Α. Το πρώτο πράγμα που προσπαθούμε να κάνουμε είναι να συνειδητοποιήσουμε και να προσδιορίσουμε το περιβάλλον μέσα στο οποίο κινείται και δραστηριοποιείται η Σχολή. Και από ότι ξέρουμε όλοι μας είναι ένα πάρα πολύ δύσκολο οικονομικά κι όχι μόνον.. Ωστόσο η κρίση δημιουργεί προβλήματα αλλά είναι κι ένα εφαλτήριο για να σκεφτούμε διαφορετικά.. Αυτό λοιπόν το διαφορετικό προσπαθούμε να το εντοπίσουμε, να το καταγράψουμε και να το διεκδικήσουμε ως ΑΣΚΤ όσο μπορούμε.. Το οικονομικό κομμάτι είναι σίγουρα ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα.. Από τα 5 εκατομμύρια πριν 4-5 χρόνια έχουμε κατέβει σχεδόν στις 700-750.000 ..                                 Β.Σ. Και τι σκεφτόσαστε να κάνετε για αυτό; Α.Α. Να διεκδικήσουμε καινούργια χρήματα αλλά και να δούμε εμείς οι ίδιοι σαν Σχολή πως μπορούμε να βρούμε πόρους ώστε να στηρίξουμε τις δραστηριότητες της Σχολής αλλά και την λειτουργία της.. Γιατί πλέον δεν έχουμε λεφτά για τα λειτουργικά έξοδα.. και αυτό το πρόβλημα δεν είναι μόνον δικό μας είναι και όλων των άλλων Σχολών. Σε μας η περικοπή που έκανε το Υπουργείο πάντως ήταν από τις μεγαλύτερες. Δεν ξέρω για ποιο λόγο.. Β.Σ. Ίσως γιατί θεωρείται η τέχνη ως « είδος πολυτελείας»; Α.Α. Μπορεί κι αυτό. Μπορεί κι ότι δεν διεκδικήσαμε κι εμείς σθεναρά.   Β.Σ. Μήπως πρέπει η Σχολή να γίνει υπόθεση της κοινωνίας τελικά και να σταματήσει ναναι απομονωμένη.. γιατί από την εποχή του Κεσσανλή λένε –ας μην κρυβόμαστε- ότι είναι λίγο ..φέουδο. Α.Α. Λένε γενικά.. εγώ δεν το πιστεύω. Αλλά όπως πολλοί οργανισμοί έχουν μια εσωστρέφεια έχουν και τις αγκυλώσεις τους που τους εμποδίζει να λειτουργήσουν και να ανοιχτούν στην κοινωνία. Αυτό είναι όμως κάτι που πάντα το διεκδικούμε.. Την σχέση με την κοινωνία. Ποιος δεν θέλει να είναι η Σχολή Καλών Τεχνών στο προσκήνιο των πραγμάτων; Όλοι μας το θέλουμε. Άρα σίγουρα πρέπει αν σπάσουμε αυτήν την εσωστρέφεια.      Β.Σ. Θα συνεργαστείτε με άλλους φορείς της σημερινής πολιτιστικής κίνησης και με τον Δήμο της Αθήνας; Α.Α. Αυτό ναι, είναι και μέσα στα σχέδια του νέου Πρύτανη.. Και με τον Δήμο και την Τεχνόπολη στο Γκάζι και με το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Και με τον τέως Πρύτανη και τον σημερινό υπάρχουν επαφές με το ΕΜΣΤ και διάθεση συνεργασίας και ως προς το εκπαιδευτικό μέρος αλλά και προς την κατεύθυνση κοινών δράσεων. Β.Σ. Θα πάρετε και κάποια πρωτοβουλία να ενημερώσετε και τα κόμματα για το πόσο σημαντικό είναι στην περίοδο της κρίσης να στηριχτεί ο Πολιτισμός και η εκπαίδευση;  Α.Α. Νομίζω πως αυτό πρέπει να γίνεται. Δλδ παράλληλα με κάθε άλλο πρέπει αν κοινοποιούμε είτε τα προβλήματα είτε τις προθέσεις μας είτε τις προσπάθειές μας να συνεργαστούμε με όλους τους χώρους. Και η κοινωνία να γίνεται κοινωνός των προβλημάτων. Είτε των θετικών είτε των αρνητικών. Το τι αντιμετωπίζει ένας καλλιτεχνικός χώρος. Β.Σ. Ωραία.. Ας πάμε τώρα στο ΕΜΣΤ. Γιατί δεν ανοίγει; Ποιο είναι το κόλλημα; Α.Α. Δεν υπάρχει κάποιο κόλλημα. Θα ανοίξουμε. Είναι η χρονική στιγμή που το μουσείο πρέπει να ανοίξει. Απλώς είναι μια φάση που περνάμε από το κέλυφος στην λειτουργία πια του μουσείου, ώστε να μπουν οι συλλογές ..και είναι μια λεπτή στιγμή.. Όταν τελειώνει ένα τόσο μεγάλο έργο η λεπτομέρεια μερικές φορές παίζει πολύ σημαντικό ρόλο. Πλησιάζουμε προσεκτικά βήμα-βήμα ώστε το μουσείο να ανοίξει.. Β.Σ. Πότε προβλέπεται αυτό όμως; Υπάρχει και κάποια ανυπομονησία γιατί περάσανε πλέον 14 χρόνια.. Είναι κάτι σαν το γιοφύρι της Άρτας. Πότε θα ανοίξει;   Α.Α. Αυτό είναι κάτι που δεν μπορώ να ανακοινώσω. Σε σύντομο χρονικό διάστημα πάντως.. έτσι ώστε να ανοίξει έτσι όπως πρέπει αν ανοίξει. Αυτό είναι η επιθυμία τόσο του Συμβουλίου και φυσικά και της διευθύντριας. Β.Σ. Ας έρθουμε τώρα στην έκθεση. Η έκθεση αυτή έρχεται στο ζενίθ της κρίσης.. Κυριαρχεί το δικό σου ιδίωμα, κυριαρχεί και πάλι το ασπρόμαυρο αλλά και μια εκδοχή σχεδίου που βγαίνει όμως πλέον και στον χώρο εμφατικά.. Υπάρχουν κατασκευές, περίοπτα και κινητά γλυπτά, αφαιρετικά πορτραίτα που συνδυάζουν σχέδιο κανονικό, σχέδιο με σύρμα και ανάγλυφα στοιχεία, επιτείχια έργα με ενσωματωμένα παιχνίδια των παιδιών σου.. Μια αλχημιστική αύρα εκπέμπεται από παντού, είναι σαν ένα εργαστήριο ζωής που μέσα στις στάχτες του κάτι βράζει, κάτι επωάζεται.. Παντού όμως αναβλύζει η αίσθηση του σχεδίου ακόμα και στα γλυπτά..                 Α.Α. Ναι είναι σχεδιασμός στον χώρο ουσιαστικά.. δλδ φεύγει η γραμμή από την δυσδιάστατη επιφάνεια και βγαίνει στον χώρο. Το σχέδιο αποκτά μια άλλη μορφή και μια άλλη υπόσταση. Γίνεται τρισδιάστατο. Σαν να λέγαμε γίνεται 3D αλλά με πολύ παραδοσιακά μέσα.. Β.Σ. Ναι.. και είναι εννοιακό, Ντυσαμπιανό.. για παράδειγμα αυτό το έργο η Τζοκόντα που θυμίζει όμως και κάποια σχέδια του Picabia.. A.A. Ναι..                            Β.Σ. Άρα έχει και κάτι μετασουρεαλιστικό εκτός από την εννοιακότητά του και για έναν μαγικό λόγο είναι ένα εμβληματικό έργο αυτό.. Απέναντι βλέπουμε το κεντρικό έργο που είναι μια ξαπλωμένη αντρική φιγούρα, σχολαστικά και βασανιστικά σχεδιασμένη με μολύβι.. Η νοητή καρέκλα επαναλαμβάνεται με μια πραγματική καρέκλα άδεια..-που θυμίζει λίγο την καρέκλα του Kosuth- αλλά εδώ ξεφεύγει εντελώς από μια ουδέτερη αίσθηση καθώς βλέπουμε γύρω από τον ξαπλωμένο-αποκαμωμένο άνθρωπο μια έκρηξη σχεδίων, αλχημιστικών και κομψών πάντοτε σχεδίων σαν μια έκρηξη περιεχομένων του νου του ανθρώπου.. Τα σχήματα αυτά δεν έχουν συγκεκριμένη συνάφεια ή σηματοδότηση.. π. χ πάνω βλέπουμε ξαφνικά μια λεκάνη τουαλέτας είναι σαν μια αυτόματη γραφή σχεδόν.. Και πάλι βλέπουμε τα σύρματα και τις σκιές τους να φλερτάρουν με το σχέδιο στο χαρτί.. Ο καθένας φυσικά ταυτίζεται με την κεντρική φιγούρα που όπως είπα και στην συζήτηση που διοργανώθηκε εδώ για το έργο σου- ένιωσα ότι μοιάζει σαν να είναι ένας κουρασμένος, παθητικός θεατής σαν όλους μας που μοιάζει να περιμένουμε να συμβεί κάτι χωρίς να συμμετέχουμε σε αυτό.. Α.Α. Ναι είναι η γνωστή κατάσταση του λήθαργου που ζούμε.. Β.Σ. Ναι αλλά και η γενική υπαρξιακή κατάσταση του όντος.. Και είδες ότι στην συζήτηση υπήρχαν πολλές αναγνώσεις.. μίλησαν για την αίσθηση του κενού, για την χρήση των παραμυθιών που τελείωσαν με αφορμή και τα παιχνίδια που χρησιμοποίησες.. εγώ αναφέρθηκα στην gothic ατμόσφαιρα του caroussel κι άλλων γλυπτών σου.. Εσύ τι προθέσεις είχες όμως; Α.Α. Στο σκεπτικό της έκθεσης κυριαρχούσαν δύο στοιχεία. Δύο ενότητες. Η μία ήταν η διάθεση μου να μαζέψω και να δώ μαζί εκείνα τα έργα μου που αναφέρονται στην ανθρώπινη παρουσία.. Και να τα δείξω για πρώτη φορά μαζί για να δω κι εγώ πως συνομιλούν μεταξύ τους, πως η μια εκδοχή συμπληρώνει ή εμπλουτίζει την άλλη. Για αυτό βλέπουμε μικρά πορτραίτα με ready made που είναι με τις κούκλες Barbie που δεν έχω εκθέσει ποτέ μαζί.. Β.Σ. Αυτή η σειρά είχε κάποιο ιδιαίτερο συμβολισμό για σένα; Α. Α. Ναι,, αυτή η σειρά ξεκίνησε με την επαφή μου με τα πορτραίτα της Αναγέννησης ιδιαίτερα του Ραφαήλ. Προσπάθησα να μεταφέρω την αίσθηση αυτών των πορτραίτων χρησιμοποιώντας την Barbie σαν ένα σύμβολο ομορφιάς της σημερινής κοινωνίας , Οπότε παίρνω ένα σημερινό πρότυπο ομορφιάς, το παραμορφώνω και το βάζω σ ένα πλαίσιο μιας πιο παλιάς εποχής. Προσπαθώ να κάνω έναν διάλογο ανάμεσα σε δύο εντελώς διαφορετικούς κόσμους με θέμα την ομορφιά. Β.Σ. Υπάρχουν έργα που σε παθιάζουν πιο πολύ από άλλα; Ή που σε βασανίζουν περισσότερο; Α.Α. Συνήθως δεν παθιάζομαι με τα έργα μου απλώς υπάρχουν μερικά έργα που στο τέλος της διαδρομής τα προτιμώ γιατί δεν μπορώ να τα ξανακάνω. Για παράδειγμα εδώ ένα τέτοιο έργο είναι το οβάλ πορτραίτο γιατί ήταν το πρώτο πορτραίτο που έκανα που θεώρησα πως ήταν πετυχημένο. Β.Σ. Γιατί είναι πετυχημένο; Α.Α. Είναι κατ’ εμέ πετυχημένο γιατί κατάφερα να κάνω έναν άνθρωπο χωρίς αν τον περιγράψω. Επιλέγοντας κάποια στοιχεία του ανθρώπινου σώματος όπως είναι το μάτι ή όπως είναι το δέρμα που χρησιμοποιώ για αυτό το μαλακό αφρολέξ όπου χρησιμοποιώ ράμματα για να δέσω μια πληγή, όπως ακριβώς συμβαίνει και με το ανθρώπινο σώμα.. Β.Σ. Χρησιμοποιείς περίεργα υλικά και κάπως παραπλανητικά. .Για παράδειγμα σε αυτά τα grotesco γλυπτά σου κατάλαβα ότι είναι από πλαστικό επειδή σε κάποια στιγμή είναι λιωμένα και σαν να στάζουν ενώ φαίνονται ναναι από μέταλλο! Επίσης χρησιμοποιείς σύρματα για να υποστυλώσεις και να «σχεδιάσεις» έναν ανάερο χώρο γύρω από άλλα γλυπτά και φαίνονται σαν να αιωρούνται αφενός και έχουν και μια αίσθηση Giacometti από την άλλη με την έννοια ότι «εκπέμπουν χώρο» γύρω τους..     Α.Α. Τα υλικά που χρησιμοποιώ είναι όλα ευτελή,, πλαστικό, σιλικόνη, χαρτί, χαρτόνι, PVC που χρησιμοποιώ πολύ και τα ready mades που συχνά μεταπλάθω..           Β.Σ. Αυτά τα στοιχειωμένα, grotesco κάστρα..τα παραμυθόσπιτα για σένα τι συμβολίζουν; Δείχνουν μια κατάσταση αποσύνθεσης, διαφθοράς; Είναι μια ψυχολογική έκφραση της γενικής κατάστασης; Πώς σου γεννήθηκε αυτό; Α.Α. Ψάχνω να βρω πως λειτουργώ ο ίδιος –καθώς η πορεία μου είναι μια πορεία αυτογνωσίας- αλλά και πως αυτό που ζω με αλλάζει σαν άνθρωπο, σαν σκέψη και φιλοσοφία. Τα τελευταία 30 χρόνια έχω αλλάξει τον τρόπο που προσεγγίζω τα πράγματα και έχει αλλάξει και η φιλοσοφία μου σε σχέση με την ζωή. Αυτό θεωρώ ότι καταγράφεται πάνω στην δουλειά μου.                                     Β.Σ. Τι έχει αλλάξει στην φιλοσοφία σου πάνω στην ζωή; Α.Α. Σε πολλά πράγματα. Έχω περάσει τρεις βασικές περιόδους όπου έχει αλλάξει η αντίληψη και η αξιολόγηση των πραγμάτων γύρω μου. Η τελευταία είναι τώρα. Β.Σ. Είναι μια περίοδος Ζεν που ζεις πιο πολύ την στιγμή; Α.Α. Υπήρχε μια περίοδος που ήμουν πολύ μεταφυσικός. Πίστευα σε άλλα πράγματα. Β.Σ. Όμως όλη σου η δουλειά είναι μεταφυσική. Και εσωστρεφής. Όμως αυτή εδώ η έκθεση είναι πιο εξωστρεφής, είναι πολιτική με την ευρεία έννοια βέβαια. Έχεις κάνει κι ένα εξαιρετικό γλυπτό με την Βουλή.. που έχει βουλιάξει, καταρρεύσει κλπ .. Α.Α. Ναι.. Ποτέ δεν φανταζόμουν ότι θα ασχοληθώ με μια τέτοια θεματική και μάλιστα τόσο ξεκάθαρη. Γιατί η Βουλή είναι όντως ένα έργο ξεκάθαρα πολιτικό. Δεν κρύβω τίποτε, Είναι αυτό.. Β.Σ. Κι είναι και πολύ ωραίο έργο πρέπει να πω.. Α.Α. Ευχαριστώ.. Κι εγώ πιστεύω ότι είναι απ΄ τα πολύ καλά μου έργα.. Γιατί συγκεντρώνει όλην αυτήν την πορεία που έκανα πάνω στο κέλυφος. Αυτό που λέμε gothic αυτό που λέμε το πώς θα διαχειριστώ τον συρμάτινο σκελετό σε σχέση με το κέλυφος, το μαλακό με το σκληρό.. νομίζω ότι αυτό το έργο τα περιέχει όλα.. Β.Σ. Κι αυτό το έργο το Caroussel δείχνει να έχει σχέση με το έργο για την Βουλή επίσης.. Συνθέτεις ένα έργο περιστρεφόμενο με μερικά σπίτια στοιχειωμένα και άδεια.. Α.Α. Ναι έχει να κάνει αλλά εδώ συνθέτω ακριβώς τα μεμονωμένα αυτά «σπίτια», τα οποία έχουν να κάνουν με το παιχνίδι και με το κέλυφος τους που μας έρχεται από μια άλλη κουλτούρα. Το πρώτο κέλυφος το είχα παρουσιάσει πρώτη φορά το 2010 στην ατομική έκθεση που έκανα στο TAF. Είναι η στιγμή που φουντώνει η κρίση. Εκεί γεννήθηκε η σκέψη, ότι αυτό το σπίτι είναι η κατάρρευση όλου αυτού του πράγματος που ζούμε. Που δεν έχει να κάνει μόνο με την οικονομία, έχει να κάνει και με τις αξίες.. Από την στιγμή που το εντόπισα, ότι αυτό δλδ με ενδιαφέρει, ότι εδώ κάτι υπάρχει το οποίο έχει να κάνει με το σήμερα άρχισα να δουλεύω πάνω σ΄ αυτό. Εκεί αρχίζει να αποκτά κι ένα πολιτικό περιεχόμενο…με τον μανδύα του παραμυθιού, του gothic της Βόρειας Ευρώπης που πλέον οι χώρες αυτές καθορίζουν τις δικές μας τύχες. Στην έκθεση αυτή περνάω σε μια μεγαλύτερη υλικότητα, έχω περάσει από την ζωγραφική σε μια πιο υλική έκφραση γιατί πλέον εκφράζω αυτό που ζω, σαν ένας πολίτης του κόσμου. Αυτό με κάνει να παίρνω μια πολιτική θέση στα πράγματα. Β.Σ. Έρχεσαι συνέχεια σε επαφή με τα νέα παιδιά στην Σχολή.. το Μουσείο πάει να ανοίξει.. Βλέπεις λίγο φώς από πουθενά να έρχεται; Αισιοδοξείς καθόλου; Α.Α. Κοίταξε.. εγώ σαν άνθρωπος είμαι αισιόδοξος. . Β.Σ. Δεν σου φαίνεται…(γέλια) Α.Α. Κάτι τέτοιο είχε πει η Laurie Anderson όταν είχε έρθει σε μια συναυλία.. Είχε πεί συγκεκριμένα μια πολύ σοφή κουβέντα για μας τους καλλιτέχνες. Είπε ότι σαν άνθρωπος είμαι απαισιόδοξη. Κι εγώ πραγματικά είμαι απαισιόδοξος σαν άνθρωπος σκεφτόμενος το τι ζούμε και προς τα πού βαδίζουμε. Αλλά σαν καλλιτέχνης πρέπει αν είμαι αισιόδοξος.. Β.Σ. Σε ευχαριστώ πολύ.. Α.Α. Κι εγώ..   * Η έκθεση έγινε 29/8 – 21/9/2014.. Συνεπιμελητές ήταν επίσης η Άννα Ντινοπούλου κι ο Ηλίας Κορομηλάς.

Mary Mattingly: Είναι ο νεοδιαφωτισμός η σύγχρονη πρωτοπορία;

Της Βασιλίκας Σαριλάκη Καμιά φορά ξεχωρίζεις καλλιτέχνες με το καλημέρα.. Κυρίες και κύριοι: η Mary Mattingly:  Μια εννοιολογική οραματίστρια  που ζει στην Νέα Υόρκη κι αναστατώνει τις βεβαιότητες της διεθνούς σκηνής! Κάθε της κίνηση,πρωτοπορία.. Μια νεο-διαφωτιστική, multi-task καλλιτέχνης, ευρηματική, με προτάσεις αυτοσχέδιων πολυμορφικών κατοικιών που μπορούν ακόμα και να φορεθούν (!), εντελώς συνειδητοποιημένη οικολογικά με την ευρεία έννοια του όρου, αλλά και μια φύση που εξερευνά τις νέες αξίες και τοπικές συνθήκες ex nihilo για να χτίσει το δικό της ανατρεπτικό κόσμο, στην πνευματική παράδοση καινοτομίας ενός Da Vinci!                               To Art in America αποκαλεί την τέχνη της ανθρωποκεντρική…εννοεί ανθρωπιστική.. Αφορμή για το αφιέρωμα αυτό είναι η τρέχουσα έκθεσή της στο Bernis Center for Contemporary Arts στην Omaha (μέχρι  16 Αυγούστου) που πρωτοπαρουσιάστηκε πρόπερσι στην Νέα Υόρκη,, Nεορομαντικές εικόνες σχεδόν εξωπραγματικού κάλλους, γαλήνη, απόδραση από το γκρι,  την χαμηλοτάβανη μιζέρια του εγώ, την πόλη –απάτη, προπαντός ελεύθερη ανάσα.. Σκηνικό μετά την Αποκάλυψη.. Σε ένα Ροβινσώνειο ερημικό μέλλον όπου όλα έχουν καταστραφεί, όπου ο χρόνος βυθίστηκε στον ωκεανό και δεν μπορεί πια να μας εποπτεύσει…΄Όπου, ωστόσο, την ίδια στιγμή, μια νέα μοναχική ζωή, αναδύεται, απελεύθερη και χωρίς δεσμά..μακριά απ’ τις κατεστραμμένες πόλεις.. μακριά από την αλλοτρίωση που κάταπιε τα παιδιά της, σε μια/ ίσως νέα ..υδάτινη έρημο… Τώρα ο άνθρωπος δεν έχει πια παρά να ξαναβρεί μέσα στην πλήρη σιωπή τον εαυτό του..ναι αυτόν…και μαζί το Ιδανικό μιας νέας ύπαρξης : μια νέα Ελευθερία που ξεπηδάει από το πουθενά!. Χωρίς φόβο , πανικό, κάμερες και βαρεμένο drama queen (όπως π.χ μιας κατεστημένης και αηδιαστικής πλέον Abramovic) η νέα  36χρονη καλλιτέχνης και περφόρμερ  απαρνείται τα υπάρχοντά της γιατί όπως λέει η ίδια σε μια συνέντευξή της “Για να παραφράσω τον ματεριαλιστή θεωρητικό Joshua Simon, δεν μπορεί κανείς να κατέχει χωρίς να κατέχεται..  Όλα είναι προϊόντα, ξεκινώντας από τα σπίτια και τα αντικείμενα καταλήγοντας στην γη, τα απορρίμματα, και το χρέος. Μερικά από τα αντικείμενα στο πρότζεκτ μου «Σπίτι και σύμπαν» τα είχα από τότε που ήμουν παιδί. Ωστόσο, θέλησα να τα μετατρέψω από χρήσιμα αντικείμενα σε άχρηστα, και δουλεύω σ΄ αυτήν την κατεύθυνση κι αυτό αφορά σε όλα τα πράγματα που κατέχω εκτός από μια τσάντα και τα πράγματα που μπορώ να μεταφέρω.” !!! Μπουνιά στο δήθεν; Ναι, έτσι στεγνά και χωρίς καμμία σάλτσα! Η Mattingly συνδυάζει την γλυπτική, την αρχιτεκτονική και τη φωτογραφία για να σχολιάσει επίσης, προβλήματα της μετανάστευσης, του νομαδισμού, των άστεγων και της  δύσκολης διαβίωσης την περίοδο της κρίσης. Δημιουργεί φωτογραφίες και γλυπτά που οραματίζονται ζοφερά μελλοντικά τοπία, δημιουργεί φορητά γλυπτά, «φορέσιμα σπίτια» και διάφορες οικολογικές εγκαταστάσεις. Για το έργο της έχουν γράψει το Artforum, οι New York Times, οι Financial Times, η Wall Street Journal κ.λ.π. Τα έργα της έχουν σχολιάσει το BBC News, το MSNBC, το Fox News, η σειρά Art21 στο you tube και διάφορα blogs.                                                  Η δουλειά της έχει εκτεθεί στο Διεθνές Κέντρο  Φωτογραφίας, το Κέντρο Τέχνης της Σεούλ, το μουσείο Τεχνών Bronx, τη Δημόσια Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης, το Μουσείο de Cordova, το πάρκο γλυπτών στη Μασαχουσέτη και στο Palais deΤοκiο. Η Mattingly συμμετείχε στο smARTpower: μια πρωτοβουλία μεταξύ του Αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών και του μουσείου Τεχνών Bronx  ως καλλιτέχνης-πρεσβευτής στις Φιλιππίνες. Τό έργο της Mary Mattingly μπορεί να δείχνει ου-τοπικό, μπορεί να παραπέμπει σε έναν ιδιότυπο αναχωρητισμό αλλά είναι και με μια έννοια πολιτικό και πραγματιστικό. Με τον προφητικό τρόπο ενός Καβαφικού τρόπου όπου “επέρχονται τα μελλούμενα” προσπαθεί να φτιάξει πραγματικά καταφύγια και μάλιστα σχεδιάζει πραγματικά πολυμορφικά ρούχα-κατοικίες που να τα φοράει ένας ταξιδιώτης και να εξυπηρετείται αν χρειαστεί να διαμείνει κάπου!. H Mattingly προτείνει εκδοχές διαβίωσης και αντίληψης που μάχονται την υπερκατανάλωση και δίνουν πρακτικές λύσεις σε χειμαζόμενους πληθυσμούς.. To μεγάλο ενδιαφέρον που παρουσιάζουν αυτά τα πανέμορφα ουφοειδή σπιτάκια που μοιάζουν και με igloo είναι ότι αποτελούν εύκολα και γρήγορα συναρμολογήσιμες ιδιοκατασκευές και επίσης οικοφωλιές εντελώς φυσιολογικά κατοικήσιμες ειδικά ως θερινές κατοικίες για καλλιτέχνες και άστεγους..Για ανθρώπους επίσης που θέλουν να ζήσουν την ελεύθερη εμπειρία στην ύπαιθρο και μια διαλογιστική κατάσταση απομάκρυνσης από την πόλη, δημιουργώντας τα δικά τους αναχωρητήρια για αυτοστοχασμό.. Εξάλλου πολλοί καλλιτέχνες τίμησαν την προσπάθεια της καλλιτέχνιδος.                    Εδώ βλέπουμε τον καλλιτέχνη Ivan Gilbert να τακτοποιεί το εσωτερικό Flock House στο οποίο έμεινε και δημιουργήθηκε στο Triple Island στο  Pier 42 (στην ανατολική ακτή στο Manhattan). Εικόνα από το New York Close Up film Mary Mattingly’s Waterfront Development. © Art21, Inc. 2014.                                                       Η  Mattingly οραματίζεται και μερικές φορές επινοεί κιόλας καινοτόμες λύσεις για να μεταφέρει τα αντικείμενα-έργα της όπως για παράδειγμα την προσωπική πτητική μηχανή της Personal Flight Machine (2007) και το  Kart (2008), ένα καταφύγιο δομημένο πάνω σε ένα ποδήλατο (!)…επίσης δημιούργησε ένα εναλλακτικό μοντέλο κατοικίας το Waterpod™, πάνω σε νερό... Kι όταν μιλάμε για προσωπικές πτητικές μηχανές ο νους μας πάει βέβαια κατευθείαν στον Da Vinci…   Mary Mattingly: “Τα προηγούμενα οκτώ χρόνια καταπιάστηκα με διάφορες μορφές εργαλείων και φόρμες στέγασης. Μερικά από αυτά τα σπιτάκια προορίζονται για το διαδίκτυο μερικά για διάφορες εναλλακτικές ή οικολογικές κοινότητες. Και τα περισσότερα τα δοκιμάζω η ίδια ζώντας μέσα σε αυτά ή μαζί με αυτά. Και πραγματικά πιστεύω πως πρέπει κανείς να τα βιώσει, να ζήσει μέσα σ΄ αυτά για να δει πόσο λειτουργικά είναι. Φυσικά καταγράφω την ζωή σ΄ αυτά και τις ανάγκες που προκύπτουν για να βελτιώνονται συνεχώς..”   Τί την ενέπνευσε όμως για να αρχίσει αυτό το  περίεργο ταξίδι ανατροπής μια καθεστηκυίας αντίληψης ζωής και στο να εξερευνήσει αυτές τις νέες δομές κατοικίας, ζωής και προτάσεων εξοικονόμησης πόρων; Η Mattingly απαντά πως το αρχικό της ερέθισμα ήταν η αυξανόμενη ιδιωτικοποίηση των δημόσιων πόρων, κυρίως του νερού.. Το πρόβλημα δλδ που κι εμείς αντιμετωπίζουμε τώρα στην Ελλάδα.. Η ίδια αναφέρει : “Άρχισα να μελετάω αυτές τις δομές και τα εργαλεία όταν έμαθα για την ιδιωτικοποίηση Bechtel του νερού στη Βολιβία το  2000. Αποφάσισα να επεκτείνω αυτήν την πρόταση και στον υπόλοιπο κόσμο στο όχι- και τόσο- απώτερο μέλλον, κι έτσι άρχισα να δημιουργώ τις απλές συσκευές συλλογής και καθαρισμού νερού για αυτόνομη-ατομική χρήση που δεν απαιτούσαν συστήματα συγκεντρωτικού ελέγχου. Θα τα έπαιρνα στην έρημο και θα τα χρησιμοποιούσα εκεί.” Bolivian demonstrators protest water privatisation ordered by the World Bank. Bechtel, which won the water project later, sued Bolivia for $50 million (Photo: Reuters) “Από εκεί και μετά, –λέει- άρχισα να κατασκευάζω τα αυτόνομα, φορετά σπίτια. Αυτά περιελάμβαναν τις λειτουργικές και τις αισθητικές πλευρές αλλά και  μια θεωρητική αφήγηση : π. χ μια προφητική έκβαση της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, που έχει μονοπωλήσει την ιδιοκτησία του χρησιμοποιήσιμου εδάφους σε τέτοιο σημείο, ώστε να φτάσει να συρρικνώσει τις τεχνολογίες τόσο πολύ ώσπου να φτάσει να κουβαλάτε πλέον το σπίτι σας στην πλάτη σας και νάχετε μια στενότερη σχέση με αυτό από έναν δικό σας άνθρωπο! Το 2013 η Mattingly προχωρά σε ένα νέο έργο ακτιβιστικό το Fill/Obstruct όπου μαζεύει και στουμπώνει όλα της τα υπάρχοντα σε έναν τεράστιο μπόγο  και στα πλαίσια μιας περφόρμανς για το  Art21 της Νέας Υόρκης τραβάει τον μπόγο και τον περνάει από την γέφυρα Bayonne που συνδέει το Staten Island με το New Jersey. Η αδύνατη και πεισματάρα Mary κουβαλάει τον μπόγο της ως νέα ρακοσυλλέκτρια στην εννοιολογική της περφόρμανς που ωστόσο δεν είναι και τόσο εννοιολογική αφού ζει σε ένα σπίτι/ατελιέ πολύ φτωχικό όπου τόσο η ίδια όσο και ο φίλος της προσπάθησαν αν καταργήσουν σχεδόν κάθε “διευκόλυνση” κάνοντας στην πράξη ότι προτείνουν ως καλλιτέχνες.. H performance αυτή θα την κάνει πάντως γνωστή..θυμίζει χειρονομίες του Beuys.. “ Όλα σε αυτόν τον κόσμο είναι προϊόντα, προσθέτει. Βλέπω την τέχνη γενικά ως μια μορφή ακτιβισμού αλλά και προϊόντων. Αυτό το έργο περιγράφει τα περισσεύματα μιας οικονομίας εκμετάλλευσης: από το σχέδιο στην παραγωγή, κι από το μάρκετινγκ στη διανομή, ως την κατανάλωση φτάνοντας τελικά στα απόβλητα. Είναι στην ουσία ένα ρέκβιεμ για τα άχρηστα αντικείμενα  και το έργο μιλά μεταφορικά για μια μεγαλύτερη υπόθεση του πώς δηλαδή οι άνθρωποι ζουν σήμερα σε έναν αλληλοεξαρτώμενο κόσμο και πως κυκλοφορούμε συνεχώς, περιφέρουμε αντικείμενα που κάποτε ήταν σε αφθονία.. Τα έργα σαν χρονοκάψουλες, λειτουργούν ως ενδείξεις και προτάσεις για τις μελλοντικές συνθήκες ζωής. Μπλοκάρουν, παρεμβαίνουν και πλαισιώνουν μια σύγκρουση. Αποσπούν την Ιστορία από το σύνηθες πλαίσιο της. Σ΄ αυτόν τον κόσμο οι άνθρωποι, όλοι, περιφέρουν τις χρονοκάψουλές τους γύρω, σε μια φόρμα σπιτιού.”… Βλέποντας την ποιητική του έργου της Mattingly θα μπορούσε κανείς να σημειολογήσει απεριόριστα και να φαντασιωθεί διάφορα ταξίδια χρόνου σε διαφορετικούς κόσμους..Θα μπορούσε επίσης κάλλιστα να δει το έργο της ως μια αναβίωση του New Age.. Ας αφήσουμε ελεύθερο το πεδίο θεώρησης του καθενός..Εμένα πάντως οι δύο τελευταίες εικόνες μου θυμίζουν Μπεκετικές εικόνες, Κρισναμουρτικές παραινέσεις να απαλλαγούμε από τις τεράστιες συσσωρεύσεις ενός ανισόρροπου “πολιτισμού” της σκέψης, της μνήμης και του αναταγωνισμού, που δεν αφήνει έλεος και χώρο στην καρδιά, τις ζενικές προτροπές για άδειασμα αντί για γέμισμα..τις προειδοποιήσεις του βουδισμού για τις οντότητες αυτές που λέγονται αλληγορικά “πεινασμένα φαντάσματα” κι απεικονίζονται με ένα στόμα μικρό σαν καλαμάκι που αδυνατεί να θρέψει το αδηφάγο ματαιόδοξο σώμα τους κι έτσι παραμένουν αιωνίως πεινασμένα.. :(          Σήμερα η Mattingly στο έργο της OWN-IT.US  συνεχίζει να ασχολείται με το πως θα διαμορφωθεί η σχέση δημόσιου-ιδιωτικού στο μέλλον και τι μας επιφυλάσσει αυτό.. Καταγράφει κάθε ένα αντικείμενο που της ανήκει και το φωτογραφίζει κατηγοριοποιεί..σκέφτεται να αναζητήσει και να εκθέσει όλη την παραγωγική του προετοιμασία και επιμέλεια από τους ανθρώπους που συμμετείχαν σ΄ αυτό…στην προσπάθειά της να μάθουμε να μην το βλέπουμε ως “προϊόν¨ μιας τιμής μόνον και δεν το σεβόμαστε και το πετάμε…αλλά και για να σηματοδοτήσει το προβλεπόμενο..κάποτε θα είναι καταγεγραμμένα ΟΛΑ τα υπάρχοντα και οι δραστηριότητες μας ..μένει να δούμε ποσό δημόσιες ή ιδιωτικές θα είναι οι πληροφορίες αυτές.. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα αρχείο από τα αντικείμενα με φευγαλέα κατηγορηματική περιορισμούς. Είναι η απότιση ενός μικρού φόρου τιμής στην πολυεπίπεδη ζωή του κάθε αντικειμένου, –λέει- συμπεριλαμβανομένων όλων των ανθρώπων που έχουν συμμετάσχει σε αυτό δίνοντάς τους ζωή. Είναι περίπου η επώδυνη διαδικασία που παραβλέπουμε, της παραγωγή, της διανομής, είναι οι αγώνες και ο πόνος ενσωματωμένα στις διαδικασίες της μαζικής παραγωγής. Συμμετέχει επίσης σε διάφορα πρότζεκτ ανά τον κόσμο και πρόσφατα ήταν στην Μανίλα όπου συνεργάστηκε με αρχιτέκτονες και καλλιτέχνες σε θέματα στέγασης κλπ.                     Για περισσότερες πληροφορίες για την Mary Mattingly επισκεφτείτε το website της: http://www.marymattingly.com/

Τέχνη στην Ευρώπη από το 1945 ως σήμερα

Αλέξιος Παπαζαχαρίας.. Καλλιτέχνης, ιστορικός τέχνης και νέος επιμελητής εκθέσεων.. συνεργάτης του καλλιτεχνικού διευθυντή του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Ντένη Ζαχαρόπουλου και του Μουσείου Άλεξ Μυλωνά.. Αντισυμβατικός, με σπουδές τέχνης στο Βέλγιο, πάντα ορεξάτος, σοβαρός όταν πρόκειται να μιλήσει για τέχνη.. Η συζήτηση μαζί του ήταν ευθύβολη..Για την τρέχουσα έκθεση στο Μακεδονικό Μουσείο που τιμά τα100 χρόνια του Συμβουλίου της Ευρώπης (έως 4 Μαίου2014), για την κακοδαιμονία στον χώρο μας, την κρίση των θεσμών, πως είδε τις πρόσφατες μπιενάλε, την Ευρωπαϊκή και Αμερικανική Τέχνη, τις ιδιαίτερες επιλογές του ως νέου επιμελητή κλπ..                                                                                                            Συνέντευξη:  Βασιλίκα Σαριλάκη  Art Noise : Ας ξεκινήσουμε αυτήν την συνέντευξη αντίστροφα.. Η τρέχουσα έκθεση όπου και εμπλέκεσαι οργανωτικά είναι η Επιθυμία για ελευθερία, τέχνη στην Ευρώπη από το 1945 ως σήμερα που γίνεται στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στα πλαίσια εκδηλώσεων για τα 100 χρόνια του Συμβούλιου της Ευρώπης. Την έκθεση αυτή που ταξίδεψε σε πολλές χώρες της Ευρώπης επιμελήθηκαν μέχρι στιγμής πολύ διάσημοι επιμελητές όπως ο Henry Meyric Hughes, τέως πρόεδρος της διεθνούς AICA, (Διεθνούς Ένωσης Τεχνοκριτικών) κ. ά. Περιελάμβανε πολύ διάσημους καλλιτέχνες όπως τους Gerhard Richter, Fernard Leger, Mario Merz, Damien Hirst κλπ. Τα ερωτήματα που έθετε ήταν επίσης σημαντικά.. Το πώς λ. χ θα έπρεπε να λειτουργεί η πολιτική, το κράτος και οι θεσμοί στην κοινωνία ώστε να ζήσουμε σύμφωνα με πραγματικά ανθρώπινες αξίες..  Αλέξιος Παπαζαχαρίας: Αυτή η έκθεση ήταν σαν ένα βιβλίο χωρισμένο σε διάφορα κεφάλαια και κάθε κεφάλαιο διαπραγματευόταν μια εκδοχή/άποψη της Ευρωπαϊκής τέχνης μεταπολεμικά μέχρι τις μέρες μας και συμμετείχαν καλλιτέχνες από όλες στις χώρες που είναι μέλη στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Η έκθεση ασχολιόταν με θέματα ζωής και κατοικίας, έως μετανάστευσης, πολιτικά θέματα κλπ. Είχε δλδ έναν χαρακτήρα έντονα κοινωνιολογικό. Στην δική μας εκδοχή όπου επιμελητής είναι ο Ντένης Ζαχαρόπουλος σε συνεργασία με εμένα και την Μάρω Ψύρρα, η έκθεση καταρχάς αλλάζει τίτλο και λέγεται «Συναντήσεις ανάμεσα σε κινούμενα όρια» ενώ επίσης αλλάζει και περιεχόμενο. Art Noise : Ποιοι σημαντικοί καλλιτέχνες περιλαμβάνονται στην τρέχουσα έκθεση και πόσοι και ποιοί Έλληνες θα συμμετέχουν; Α. Π: Θα υπάρχουν πολλοί γνωστοί καλλιτέχνες και βέβαια πολλοί Έλληνες. Η λίστα είναι ατελείωτη... Από τον Francis Picabia, τον Giorgio de Chirico, τον Max Ernst, τον Man Ray, τον Henry Moore, τον Εμπειρίκο, τον Εγγονόπουλο.. και άλλους Έλληνες που δραστηριοποιήθηκαν στην Ελλάδα αλλά και το εξωτερικό από το 1945 ως το 2000.   Art Noise: Υπάρχει ξέρεις πάντα το ίδιο ερώτημα στον κόσμο.. Με ποια κριτήρια επιλέγονται κάθε φορά -ιδιαίτερα σε μεγάλες εκθέσεις που εκπροσωπούν κάποιους θεσμούς- Έλληνες καλλιτέχνες. Α.Π. Στην συγκεκριμένη έκθεση, επειδή ήταν μια ιστορική έκθεση η διαμόρφωση του κριτηρίου ήταν σχετικά απλή. Επιλέχτηκαν οι Έλληνες καλλιτέχνες που την συγκεκριμένη περίοδο είχαν μια παρουσία στα διεθνή πράγματα κι έχουν συνεργαστεί με ξένους καλλιτέχνες και θεσμούς. A. N. H έκθεση του Μακεδονικού σε τι διαφέρει από την προηγούμενη «Ευρωπαϊκή» σε επίπεδο θεματικής; Α. Π. Ακριβώς το θέμα της μετακίνησης είναι αυτό που διαφοροποιεί αυτήν την έκθεση. Εμάς μας ενδιέφεραν οι μετακινήσεις των ανθρώπων. Ο Hans Hartung για παράδειγμα είναι ένας καλλιτέχνης που φεύγει από την Γερμανία και γίνεται Γάλλος. Δηλαδή κατά βάσιν μας ενδιαφέρουν τέτοια πράγματα.. Επίσης ο κος Ζαχαρόπουλος έχει επιλέξει κάποιους ανθρώπους-κλειδιά από την Ελλάδα και το Εξωτερικό όπως π. χ τον Pierre Restany που έχει έρθει πολλές φορές και στην Ελλάδα..   Α. Ν. Και που είναι μια μορφή του μοντερνισμού στην Γαλλία όσο και γενικά στην Ευρώπη και ο animateur πολλών σημαντικών ρευμάτων του 20ου αιώνα όπως π. χ οι nouveaux realists όπου συμμετείχε κι ο Κεσσανλής.. Α. Π. Ακριβώς.. Είναι μια γνωστή προσωπικότητα κλειδί.. Μια άλλη προσωπικότητα κλειδί είναι ο Χρήστος Ιωακειμίδης με τις πολύ σημαντικές εκθέσεις που έχει κάνει στο εξωτερικό.. Για παράδειγμα το έργο του Κουνέλλη που παρουσιάζεται στην έκθεση έχει επιλεγεί γιατί το έχει δείξει σε συγκεκριμένη έκθεση στο εξωτερικό ο Χρηστος Ιωακειμίδης.. Επίσης άλλες τέτοιες προσωπικότητες είναι ο Τώνης Σπητέρης, ο Αλέξανδρος Ξύδης ακόμα και η Φώφη Ακριθάκη με τον τόπο ανταλλαγής καλλιτεχνικών ιδεών που ήταν το εστιατόριό της στο Βερολίνο..                                                          Υπάρχει σήμερα εθνική ταυτότητα στους καλλιτέχνες; A. N. Μιλώντας λοιπόν για την ταυτότητα την Ευρωπαϊκή μιας κι έχουμε και την Προεδρία και μιας και μιλάμε για ανθρώπους που μετακινούνται, για μια έντονη παγκοσμιοποίηση με πολλές συνέπειες θα σου κάνω την ίδια ακριβώς ερώτηση που έκανα και στην Adelina von Fustenberg : Πιστεύεις ότι αυτήν την στιγμή έχει νόημα να μιλάμε στην Ευρώπη για κάποιες εθνικές ταυτότητες καλλιτεχνών; Έχει κάποια σημαίνουσα σημασία δλδ το να είσαι σήμερα Έλληνας ή Βέλγος π. χ καλλιτέχνης; Και πρέπει ή όχι να προβάλλουμε την εθνική μας ταυτότητα; Α. Π. Χμ.. Δίκοπο μαχαίρι. Το όνειρο που είχαμε πάντα και συνεχίζουμε, δλδ το όνειρο της Ενωμένης Ευρώπης ήταν ακριβώς να μην υπάρχουν αυτά τα σύνορα και να θεωρείσαι πάνω από όλα ένας Ευρωπαίος πολίτης.. Η προσωπική άποψη είναι ότι το μέρος από όπου προέρχεσαι με τις ιδιομορφίες του είναι κομμάτι μιας προσωπικής ταυτότητας.. Α. Ν. Θυμάσαι Αλέξιε την εποχή εκείνη που τέθηκε το θέμα του λεγόμενου «παγκόσμιου χωριού»; Υπήρξαν τότε πολλοί θεωρητικοί και καλλιτέχνες που το αμφισβήτησαν..  Ο Juan Munoz έλεγε π. χ ότι δεν βλέπω να ζούμε σε κανένα ροζ παγκόσμιο χωριό κι ο Ιωακειμίδης τότε αμφισβητούσε τις κορώνες παγκοσμιοποίησης που εκφράζονταν μέσω π. χ Jeffrey Deitsch στην τέχνη.. Και η Ευρωπαϊκή κρίση μας απέδειξε εντέλει τα ακριβώς αντίθετα από την τάχα ευδαιμονία της παγκοσμιοποίησης! Ότι δλδ υπάρχουν ΚΑΙ συγκρούσεις σοβαρές εθνικές διαφόρων χωρών, όπως και η οικονομική διαφορά μας π. χ με την Γερμανία, ή η σύγκρουση Νότου και Βορρά κλπ. Οπότε που τοποθετούμε σήμερα την Ευρωπαϊκή μας ταυτότητα. Α. Π. Μονίμως ψάχνουμε να βρούμε διαφορές ενώ νομίζω θα έπρεπε να ψάχνουμε να βρούμε ομοιότητες.                                                        Ευρωπαϊκή κι Αμερικανική Τέχνη, ομοιότητες και διαφορές..  Α. Ν. Σε τι τότε μοιάζουμε μεταξύ μας στην Ευρώπη ως νοοτροπία; Τι μας συνιστά όμοιους; Α. Π. Δεν ξέρω.. Σε σχέση π.χ με την Αμερική δεν εντοπίζεις βασικές διαφορές. Φερ’ ειπείν, μια βασική διαφορά μας είναι η αναφορά στην Ιστορία που στην Αμερική απλά δεν υπάρχει ή αν υπάρχει έρχεται από συγκεκριμένους ανθρώπους με άλλον τρόπο. Α.Ν. Υπάρχει επίσης διαφορά μεγεθών.. Νομίζω στην Ευρώπη δεν υπάρχει τόση λατρεία της μνημειακότητας όπως επίσης υπάρχει διαφορά στην έκφραση της δημόσιας τέχνης..  Α. Π. Ναι στην Ευρώπη όλα έχουν πιο ανθρώπινη κλίμακα, και το καλλιτεχνικό έργο δεν είναι τόσο αποστασιοποιημένο όπως στην Αμερική, υπάρχει μεγαλύτερη λεπτότητα στο πως πλησιάζεις ένα έργο, πως το προσεγγίζεις.. Κι αυτό έχει να κάνει επίσης με την Ιστορία νομίζω.. Α. Ν. Όχι μόνον με την Ιστορία.. Έχει να κάνει με την γενικότερη κουλτούρα νομίζω.. Για παράδειγμα η λογοτεχνία και το θέατρο που παίζουν τόσο ρόλο στις δικές σου επιμέλειες εκθέσεων παίζουν μεγαλύτερο ρόλο και στα εικαστικά στην Ευρώπη.. Δηλαδή υπάρχει μεγαλύτερη συνάφεια των τεχνών στην Ευρώπη, μεγαλύτερη αλληλεπίδραση.. Κι αυτό είναι ένα στοιχείο-κληρονομιά του μοντερνισμού που μάλλον επιβιώνει πολύ καλά ακόμα και σήμερα.. Α. Π. Μα νομίζω είναι διαφορετικό να υπάρχει κάποια προϊστορία πάνω στην οποία θα χτίσεις και άλλο να προσπαθήσεις να επινοήσεις κάτι σχεδόν εκ του μηδενός.. Αλλά γι’ αυτό βέβαια στην Αμερική υπάρχουν και οι μεγάλες καινοτομίες.    Α. Ν. Η δική μας τέχνη, η Ελληνική ποια θέση έχει στο Εξωτερικό σήμερα; Και ποια είναι η θέση της στην Ευρώπη; Α. Π. Κοίτα, εγώ θέλω να ελπίζω ότι έχει μια θέση στην Ευρώπη.. Κι ένα από τα πράγματα που θέλει να δείξει αυτή η έκθεση του Μακεδονικού είναι ότι υπήρξαν Έλληνες καλλιτέχνες που έζησαν στο εξωτερικό, συνεργάστηκαν με διάφορους ξένους και διέπρεψαν κιόλας. Ο Νίκος Κεσσανλής ήταν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα..                                            Γιατί είναι trendy να γίνονται οι καλλιτέχνες επιμελητές εκθέσεων; Α. Ν. Σήμερα σε περίοδο κρίσης ποιο είναι το στίγμα της ελληνικής τέχνης; Παράγεται λιγότερο τέχνη; Ποιο δύσκολα ίσως; Τι βλέπεις; Α. Π. Δεν παράγεται λιγότερη τέχνη απλά οι άνθρωποι δουλεύουν περισσότερο μόνοι τους, σίγουρα χωρίς υποστήριξη από θεσμούς.    Α. Ν. Τον τελευταίο καιρό τόσο στο εξωτερικό αλλά και στην Ελλάδα έγινε trendy να κάνουν επιμέλειες εκθέσεων διάφοροι καλλιτέχνες, όπως κι εσύ βέβαια που είσαι μεν καλλιτέχνης αλλά έχεις σαφές θεωρητικό υπόβαθρο. Όταν όμως λείπει αυτό το υπόβαθρο και μαζεύεται απλώς μια παρέα καλλιτεχνών που εκθέτει αυτό δεν είναι κάπως πρόβλημα; Α. Π. Εξαρτάται. Κάποια θέματα οι καλλιτέχνες τα κάνουν άψογα. Ο Αντωνίτσης κάνει π. χ άψογες εκθέσεις. Δεν νομίζω να υπάρχει πρόβλημα γιατί οι καλλιτέχνες από τους θεωρητικούς έχουν άλλον τρόπο που διαχειρίζονται τις εκθέσεις και τα έργα. Οι καλλιτέχνες είναι πάρα πολύ πιο ελεύθεροι και τολμηροί κι έχουν λιγότερες υποχρεώσεις σε αντίθεση με τους θεωρητικούς.. Α. Ν. Τι εννοείς υποχρεώσεις; Α. Π. Εννοώ ότι αν ρωτήσεις έναν καλλιτέχνη «Γιατί τοβαλες αυτό εκεί;» θα σου πει « Έτσι μου άρεσε» ενώ σε έναν θεωρητικό αυτό δεν σημαίνει τίποτα.  Α. Ν. Εσύ είσαι ένας καλλιτέχνης που κατεξοχήν ασχολείσαι με επιμέλεια εκθέσεων με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Τι σε τράβηξε στην επιμέλεια; Α. Π. Εγώ είμαι ένας καλλιτέχνης που αρνείται να δείξει το έργο του. Στην επιμέλεια με τράβηξε το γεγονός ότι μπορώ να έχω απτική σχέση με τα έργα τέχνης αλλά και μ΄ αρέσει να φτιάχνω ιστορίες χρησιμοποιώντας τα έργα άλλων. Μετατρέπω τις εικόνες των άλλων.. Α.Ν. Άρα λειτουργείς ως καλλιτέχνης που χρησιμοποιείς τις εικόνες των άλλων για να φτιάξεις μιαν αφήγηση δική σου. Α. Π. Ακριβώς. Την οποίαν αφήγηση την στήνω με χειρονομίες. Αυτή είναι η λογική μου. Όλα τα έργα –πέρα από το τι αντιπροσωπεύουν- για μένα αποτελούν μια χειρονομία ενός καλλιτέχνη. Α. Ν. Ας έρθουμε στην έκθεση «Πολιτισμός» που διοργάνωσες π. χ τον Ιούνιο του 2013 στο taf.. είπες: « Μου άρεσε η ιδέα να κάνω αυτό το λάθος.» αναφερόμενος στην γενικότητα της έννοιας ‘Πολιτισμός» που ίσως παρεξηγηθεί. Και ίσως εντέλει «παρεξηγήθηκε». Γιατί στην κριτική που έγραψε ο Φοίβος Σακαλής είπε ότι η έκθεση ήταν αδύναμη «καθώς η σεξουαλικότητα γίνεται το big issue του Πολιτισμού. Όχι ότι με χαλάει.. Ενδιαφέροντα ήταν τα περισσότερα έργα, kinky και αναφτερά. Νομίζω ωστόσο ότι το σεξ δεν μπορεί να κατέχει την μερίδα του λέοντος όταν μιλάμε για πολιτισμό» Εσύ πως απαντάς; Α. Π. Εγώ νομίζω πως την κατέχει την μερίδα του λέοντος. Το σεξ εδώ είχε μια συμβολική διάσταση. Εγώ ήθελα έργα που να έχουν πόθο και λαχτάρα. Να διαπραγματεύονται τον μεγάλο πόθο, πως το λένε; Το σεξ ήταν η εσάνς. Kάτι που ποθώ, κάτι που θέλω δλδ ένα αφηρημένο πράγμα, ένα πρότυπο ομορφιάς.. Γι αυτό υπάρχουν και πολλές αναφορές εδώ στο αρχαιοελληνικό κάλλος. Το βασικό θέμα της έκθεσης λοιπόν ήταν ο πόθος για την ομορφιά. Δλδ το κινητήριο πράγμα της τέχνης.    Τί να αλλάξει στους θεσμούς για να προχωρήσουμε στην τέχνη στην Ελλάδα;  Α. Ν. Ως άνθρωπος της τέχνης, τι είναι αυτός που θα ήθελες να άλλαζε στην Ελλάδα στον χώρο των θεσμών του πολιτισμού ώστε να μπορούσε η τέχνη να ξαναπροχωρήσει; Να ανοίξει επιτέλους το ΕΜΣΤ; Να ξαναγυρίσουν τα εικαστικά στα σχολεία; Να μην κλείσει η Εθνική Βιβλιοθήκη; Να στηρίξει το κράτος εκθέσεις σύγχρονης τέχνης στο εξωτερικό; Τι να φαντασιωθούμε; Α. Π. Ότι όλα αυτά θα γίνουν σωστά. Αυτό φαντασιώνομαι. Και να σταματήσει καταρχήν η μιζέρια. Δυστυχώς αντιμετωπίζουν την Ελλάδα ως Περιφέρεια. Ως χωριό.  Α. Ν. Λείπει η εικαστική παιδεία στην Ελλάδα;    Α. Π. Απολύτως. Δεν υπάρχει. Αν μιλάμε για τους υποψήφιους θεατές, τον κόσμο, στον δρόμο. Α. Ν. Η Σχολή Καλών Τεχνών; Α. Π. Παραμένει ένα πάρα πολύ συντηρητικό Ίδρυμα με μια επαρχιώτική νοοτροπία αν και υπήρξαν φιλότιμες προσπάθειες να διορθωθεί.                         Οι πρόσφατες μπιενάλε Αθήνας και  Θεσ/νίκης.. κοιτάζοντας χαμηλά και ψηλά..  Α. Ν. Οι πρόσφατες μπιενάλε Αθήνας και Θεσσαλονίκης πως σου φάνηκαν; Α.Π. Παράξενες κι οι δύο για διαφορετικούς λόγους η κάθε μία. Η μπιενάλε πάντως της Θες/νίκης δεν είχε αυτό το πρόβλημα. Δεν ήταν μίζερη. Είχε το ύφος : Είμαστε εδώ/είμαστε διεθνώς θα παίξουμε κανονικά. Ήταν τα έργα όπως θαπρεπε να είναι σε μια μπιενάλε που θέλει να σταθεί δίπλα σε μια άλλη μπιενάλλε. Με μεγάλα καλοφτιαγμένα έργα που μπορούν να σταθούν. Δεν ήταν μίζερη καθόλου. Και επίσης εμένα μου άρεσε πολύ αυτή η στάση της επιμελήτριας Adelina von Furstenberg σε σχέση με ένα πολύ απλό πράγμα που συνήθως το βάζουν κάτω και το πατάνε. Της αξιοπρέπειας. Δηλαδή δεν καταλαβαίνω γιατί όταν εγώ μπορεί να είμαι χαμηλά –με την έννοια ότι είμαι κάτω και με πατάνε- εγώ πρέπει να κοιτάζω τα νύχια των ποδιών μου και να μην μπορώ να κοιτάξω ψηλά.. Α. Ν. Μπράβο ρε Αλέξιε! Τι ωραία το λες.. Α. Π. Αυτό είναι τεράστιο πρόβλημα. Τεράστιο. Κι αυτό εννοώ ως μιζέρια. Ενώ υπάρχουν όλα αυτά τα προβλήματα γιατί δεν σηκώνουν το κεφάλι να δουν τι γίνεται παραέξω τέλος πάντων..                                                                                 Biennale Θεσσαλονίκης, 2013   Α. Ν. Και η μπιενάλε της Αθήνας; Α. Π. Εντάξει της Αθήνας μου φάνηκε ένα ενδιαφέρον εγχείρημα, αλλά υπάρχει πρόβλημα στο που απευθύνεσαι. Δηλαδή όταν είναι αυτό που γίνεται κι όχι αυτό που βλέπεις ..αυτό είναι ένα θέμα. Ότι δλδ θα πρέπει να είμαι εκεί να βλέπω περφόρμανς 24 ώρες το 24ωρο για 2 μήνες κι όλο αυτό… συγνώμη αλλά δεν είναι εφικτό. εντελώς πρακτικά.. Αλλά και γενικά δεν κατάφερα να πάρω ούτε καν την αίσθηση μιας μεγάλης έκθεσης ή μιας έκθεσης τέλος πάντων. .Δεν μπορούσα καν να πάρω αυτό!    A.N. Μα εδώ γίνανε δηλώσεις στο Frieze αν θυμάμαι καλά ότι πρόκειται για αντιμπιενάλε..η οποία ωστόσο χρηματοδοτήθηκε από το ΕΣΠΑ.. δεν είναι μια αντίφαση αυτό; Α. Π. Και γιατί τότε δεν το είπανε αντι-μπιενάλε από την αρχή; Τέτοιες ερωτήσεις.. Εγώ το εγχείρημα ενδιαφέρον το βρήκα απλά θεωρώ ότι ήταν άστοχο εξαρχής σε κάποια πράγματα, δηλαδή δεν γίνεται να μου λένε: Δεν ήρθες, δεν ήρθες.. Ρε παιδιά συγνώμη αλλά δουλεύω και δεν μπορώ να είμαι κάθε μέρα εκεί για να μπορέσω να αντιληφθώ τι ακριβώς γίνεται.. Α. Ν. Υπάρχει κι ένα άλλο θέμα.. Ο πολύς πειραματισμός δεν καταλήγει κάποια στιγμή σε ένα κάποιο συμπέρασμα; Δηλαδή ο πειραματισμός για τον πειραματισμό έχει κάποιο νόημα; Α. Π. Τι να σου πω; Δεν το παρακολούθησα. Για μένα τελειώνει η κριτική μου στην μπιενάλε της Αθήνας στο γεγονός ότι δεν κατάφερα να το παρακολουθήσω. I couldn’t follow it! Δεν γινόταν...    Α.Ν. Υπάρχει και το άλλο. Η μπιενάλλε της Θεσ/νίκης κάλυψε οικονομικά συμμετοχή 5 μουσείων, ένα σωρό φορέων, παρουσιάστηκαν χιλιάδες έργα και έλαβε 1 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ. Η μπιενάλε της Αθήνας παίρνει 650.000 ευρώ από το ΕΣΠΑ ένα ποσόν πολύ κοντά στης Θες/νίκης κι όπως προανέφερες ήταν μια έκθεση που αρνήθηκε να μας δείξει πολλά έργα με αποτέλεσμα δεν σου έδωσε καν την εικόνα μιας μεγάλης έκθεσης κλπ.. Και δήλωσε ότι ενδιαφέρεται περισσότερο για τον διάλογο με την κοινωνία, τις συζητήσεις κλπ. Εξ ου υπήρχε μέχρι και εκδήλωση του στυλ: ελάτε να πιούμε καφέ να τα πούμε.. Α. Π. Δεν με πειράζει ο καφές! ΖΗΤΩ! Αλλά δεν μπορούσα να το παρακολουθήσω.. και ως επαγγελματίας της τέχνης θα έπρεπε να μπορούσα. Δεν γινόταν πρακτικά. Δηλαδή θα έπρεπε να είσαι παρά πολύ αργόσχολος για να μπορέσεις να παρακολουθήσεις αυτήν την μπιενάλε. Σε αντίθεση με την προηγούμενη μπιενάλε της Αθήνας που μου άρεσε πολύ. Βέβαια και πάλι τα νύχια κοιτούσε δεν κοιτούσε ψηλά..    Α. Ν. Τι εννοείς κοιτούσε τα νύχια κι όχι ψηλά;  Α. Π.Εννοώ ότι και πάλι ήταν με σκυμμένο το κεφάλι. Ήταν μικρά έργα, στενάχωρα.. μίζερα, με αίσθηση αδιεξόδου.. λεγόταν και «Μονόδρομος» εξάλλου.. όλα αυτά.. αλλά η έκθεση ήταν πάρα πολύ καλή όσο κι ήταν «πτωχική».. Α. Ν. Ναι αρκετοί το είπαν αυτό. Κι ο Νίκος Ξυδάκης είπε ότι ήταν η καλύτερη από το σύνολο των μπιενάλε της Αθήνας η προηγούμενη. Αλλά κοιτούσε και πάλι χαμηλά όπως είπες.. Α. Π. Ναι ..Κι ήρθε πια η ώρα να κοιτάξουμε ψηλά.. κι αυτό το έκανε πολύ ωραία η Adelina von Furstenberg.. A. N. Ναι θα συμφωνήσω πολύ..                                                                                 Bijoux de Kant  A. N. Κι εσύ διοργανώνεις διάφορες άλλες εκθέσεις. Τι είναι το Bijoux de Kant με το οποίο συνεργάζεσαι; Τι καινούργιο έφερε; Α. Π. Είναι στην ουσία μια θεατρική ομάδα που επειδή ο σκηνοθέτης της είναι ο ίδιος ένας πολύ καλός ζωγράφος ο Γ. Σκουρλέτης η κεντρική ιδέα είναι να γίνονται και κάποιες εκθέσεις πέρα από τις παραστάσεις. Έτσι έχουμε κάνει 3 εκθέσεις μία για τον Λωτρεαμόν και είναι παράλληλα γεγονότα.  Α. Ν. Έχεις συνεπιμεληθεί και διοργανώσει εκθέσεις για την Ελένη Καμμα, την Ευγενία Αποστόλου κλπ. Ποια θα ξεχώριζες και γιατί; Α. Π. Την Καμμά θα ξεχώριζα. Γιατί σχεδιάσαμε μαζί την έκθεση και είχε πολύ ενδιαφέρον γιατί ή όλη ιδέα στηριζόταν στην κορδέλα του Moebius, ήταν μια και μοναδική εγκατάσταση που ξετυλίχτηκε με διάφορες στροφές και συνεργαστήκαμε με ένα αρχιτέκτονα από το Βέλγιο για να μπορέσουμε να πραγματοποιήσουμε την ιδέα με ακρίβεια. Α. Ν. Εσύ θεωρείς τον εαυτό σου ερασιτέχνη καλλιτέχνη; Α. Π. Ερασιτέχνης και καλλιτέχνης δεν γίνεται!. Δεν με θεωρώ ερασιτέχνη ούτε κι επαγγελματία. Τα έργα μου τα θεωρώ αντικείμενα. Είναι δημιουργημένες εικόνες άλλων που επεμβαίνω επάνω τους.                                                          Το Μουσείο Άλεξ Μυλωνά..                                                                    Α. Ν. Εκτός από το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης συνεργάζεσαι και με το Μουσείο Άλεξ Μυλωνά.. Τι ιδιαίτερο ρόλο μπορεί να παίξει ως χώρος; Α. Π. Ενδιαφέρουσα ερώτηση.. Νομίζω παίζει ήδη έναν ρόλο. Είναι ένα μουσείο που έχει μεγάλη ελευθερία επιλογών. Ο χώρος είναι μικρός και διαχειρίσιμος. Ωστόσο το έχεις παρατηρήσει κιόλας τα τελευταία 2-3 χρόνια γίνονται πάρα πολύ σημαντικές παραγωγές, όπως για παράδειγμα της Carla Accardi που ήταν η έκθεση ενός μεγάλου μουσείου.. ή την έκθεση της Φώφης Ακριθάκη που ήταν εντυπωσιακή έκθεση. Ή πάλι την έκθεση του Franz West. Α. Ν. Θες κάτι άλλο να πεις που δεν σε ρώτησα εγώ πιθανώς; Α. Π. Θα ήθελα να δώσεις έμφαση στο που κοιτάμε.. Ότι δλδ όταν μιλάω για την μιζέρια και δίνω έμφαση είναι γιατί πρέπει επιτέλους να μάθουμε να κοιτάμε λίγο πιο ψηλά.. Και πως όταν κάποιος δείχνει το φεγγάρι δεν πρέπει άλλο να κοιτάμε το δάχτυλο, κάτι που συμβαίνει συνεχώς στην Ελλάδα..