Ποιοί είναι οι Φιλέλληνες καλλιτέχνες; Πώς απεικόνισαν την Επανάσταση του 1821;

Auguste Vinchon, After the massacre of Samothraki, 1827  Της Βασιλίκας Σαριλάκη Τι ξέρουμε για τους φιλέλληνες καλλιτέχνες της Επανάστασης του 1821; Ελάχιστα πράγματα.. Με έκπληξή μου διαπίστωσα, μετά από την έρευνα που έκανα πως όχι μόνον ήρθαν τότε στην Ελλάδα πολλοί σημαντικοί Ευρωπαίοι καλλιτέχνες, που απεικόνισαν τις μάχες και τους ήρωες, αλλά πολέμησαν κιόλας στο πλευρό των Ελλήνων ακολουθώντας το παράδειγμα του λόρδου Βύρωνα που πέθανε στο Μεσολόγγι! Μάλιστα, η  ιστορική μας μνήμη, βασίζεται κατά πλειοψηφία στους φιλέλληνες ζωγράφους καθώς στηρίζεται στις εικόνες αυτών των καλλιτεχνών, που απεικονίζουν την επαναστατημένη Ελλάδα ! Χωρίς αυτούς δεν θα είχαμε καθαρή εικόνα, γιατί τότε δεν υπήρχε η φωτογραφία. Επίσης οι οπτικές αυτές μαρτυρίες, έπαιξαν και τον ρόλο της πολεμικής ανταπόκρισης, επηρεάζοντας έντονα την κοινή γνώμη και τις κυβερνήσεις της Ευρώπης.Έχει ενδιαφέρον λοιπόν, να δούμε ποιοί ακριβώς ήταν οι καλλιτέχνες αυτοί, πόσο σημαντικά ήταν τα έργα τους, πως είδαν τον αγώνα για Ελευθερία και πόση σημασία μπορεί να έχει η θαυμάσια αυτή λέξη, η Αλληλεγγύη..                                                  Travellers Crossing the Pindus, by Louis Dupré Ο ελληνικός αγώνας εναντίον της οθωμανικής κυριαρχίας έπαιξε έναν σημαντικό ρόλο τόσο στην Ιστορία και την πολιτική του δέκατου ένατου αιώνα στην Ευρώπη. Είχε ισχυρό αντίκτυπο στην πολιτική και πολιτιστική ζωή τόσο της Γερμανίας όσο και της Γαλλίας (κατά τη διάρκεια της παλινόρθωσης των Βουρβώνων), όπου χρησιμοποιήθηκε ως η συμβολική αιχμή του δόρατος των φιλελεύθερων ιδεών. Ήδη από το 1824 δημιουργούνται στην Γαλλία φιλελληνικές επιτροπές και η  τέχνη πολιτικοποιείται έντονα. Πολιτικοί και  επιχειρηματίες, καλλιτέχνες, διανοούμενοι, αστοί, φιλελεύθεροι, αριστοκράτες - συμπεριλαμβανομένου του Louis-Philippe - παθιάζονται με το έργο του Byron στο Μεσολόγγι, ο Chateaubriand αλλά και ο Βίκτωρ Ουγκώ, υποστηρίζουν τους κληρονόμους της αρχαίας Ελλάδα εναντίον των βαρβάρων, οι Χριστιανοί τίθενται επίσης εναντίον των Μουσουλμάνων. Οι Φιλελεύθεροι, αντίθετοι σε κάθε δεσποτισμό, προτρέπουν τις κυβερνήσεις που διστάζουν να παρέμβουν επιτέλους, ενώ πρόσφυγες καταφθάνουν στη Γαλλία. Το 1826, η Αγγλία και η Ρωσία παρεμβαίνουν πριν την επανένωση με τη Γαλλία το 1827: Στις 27 Οκτωβρίου, η συμμαχία των τριών δυνάμεων  με την Ελλάδα προκαλεί στο τουρκο-αιγυπτιακό στόλο μια σοβαρή ήττα στο Ναυαρίνο. Το 1830, η ελληνική ανεξαρτησία αναγνωρίζεται.                                                     Delacroix, Mounted Greek Warrior                                                             . Πολλοί διάσημοι εκφραστές του κινήματος του Ρομαντισμού, όπως ο Delacroix, ο Gericault, ο Horace Vernet, o Ary Scheffer, και o David d' Angers είναι ξεκάθαρο πλέον, ότι έβλεπαν τον αγώνα των Ελλήνων ως μια μάχη ανάμεσα στις αντίθετες δυνάμεις του συντηρητισμού και του φιλελευθερισμού. Δεν απεικόνιζαν απλώς τα συγκεκριμένα επεισόδια του πολέμου, όπως την σφαγή στη Χίο ή την πτώση του Μεσολογγίου. Αλλά οι εικόνες από τις σφοδρές συγκρούσεις μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων αντανακλούσαν στην ουσία τα συνθήματα και τα επιχειρήματα της Γαλλικής φιλελεύθερης ιδέας και είχαν απήχηση στις εφημερίδες, τις κοινοβουλευτικές συζητήσεις, τις πολιτιστικές εκδηλώσεις. Η Ελληνική Επανάσταση ήταν το πρώτο μεγάλο πολιτικό γεγονός του 19ου αιώνα που δημιούργησε ένα εκτεταμένο καλλιτεχνικό ενδιαφέρον  σε όλη την Ευρώπη και ενέπνευσε τη δημιουργία μεγάλων έργων ζωγραφικής.                                         Ary Scheffer, Greek boy defending his wounded father, 1827  Ο Φιλελληνισμός, βοήθησε σημαντικά τους Έλληνες με ποικίλους τρόπους, τόσο με την αποστολή χρημάτων και εθελοντών αλλά και με την πίεση που άσκησε στις Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υπέρ των Ελλήνων. Ο ξένος Τύπος υποστήριζε μετά από ένα διάστημα ανοιχτά τον αγώνα. Σε πολλές Ευρωπαϊκές πόλεις ιδρύθηκαν  τα Ελληνικά Κομιτάτα, που διοργάνωναν εράνους υπέρ της χώρας. Πολλοί Φιλέλληνες ήρθαν επίσης οι ίδιοι στην Ελλάδα και πήραν μέρος στην Επανάσταση (Φαβιέρος, Σαντόρε ντι Σανταρόζα, Κάρολος Νόρμαν, Τόμας Γκόρντον κ.α.).  Κι ο Ρομαντισμός βρήκε στην επανάσταση του υπόδουλου Ελληνικού έθνους μια άξια πηγή έμπνευσης για να εκφράσει, το δράμα, το θάρρος και τον αγώνα των Ελλήνων για Ελευθερία... Η Ελλάδα ξαναζούσε κάτι από την αρχαία της δόξα.. Ο Friedrich Schiller, 1759-1805, Γερμανός συγγραφέας και ποιητής είχε γράψει τους παρακάτω στίχους: "Καταραμένε Έλληνα. Όπου να γυρίσω την σκέψη μου, όπου και να... στρέψω την ψυχή μου, μπροστά μου σε βλέπω, σε βρίσκω. Τέχνη λαχταρώ, Ποίηση, Θέατρο, Αρχιτεκτονική, εσύ μπροστά, πρώτος και αξεπέραστος. Επιστήμη αναζητώ, Μαθηματικά, Φιλοσοφία, Ιατρική, κορυφαίος και ανυπέρβλητος. Για Δημοκρατία διψώ, Ισονομία και Ισότητα, εσύ μπροστά μου, ασυναγώνιστος κι ανεπισκίαστος. Καταραμένε Έλληνα, καταραμένη Γνώση... Γιατί να σε αγγίξω; Για να αισθανθώ πόσο μικρός είμαι, ασήμαντος, μηδαμινός; Γιατί δεν με αφήνεις στην δυστυχία μου και στην ανεμελιά μου;” Είναι προφανές πως αναφέρεται στην αρχαιοελληνική αίγλη και υπο την πρίσμα αυτό βλέπει την μεταγενέστερη Ελλάδα. Επίσης ο Schiller είχε πει:  "It is not flesh and blood but the heart which makes us fathers and sons." Δηλαδή πως δεν είναι η σάρκα και το αίμα που μας κάνει πατέρα με γιό αλλά η καρδιά.. Αυτή νομίζω είναι η ασύλληπτη για σήμερα ιδέα της ανθρωπιστικής αλληλεγγύης που υπήρχε την εποχή του Ρομαντισμού κατά την οποία άνθησε ο Φιλελληνισμός..                                               Thoman Phillips, Πορτραίτο του Λόρδου Βύρωνα, με ελληνική ή αλβανική φορεσιά Ο λόρδος Βύρων, η πλέον γνωστή μορφή Φιλέλληνα, παρότι ήρθε το 1823 στην Ελλάδα, αποφασισμένος να δώσει ακόμη και το αίμα του για την Ελληνική Επανάσταση κάνει στην ουσία έναν διαχωρισμό αρχαίας Ελλάδας και νεότερης που φαίνεται ξεκάθαρα στο υπέροχο ποίημά του “Η κατάρα της Αθήνας” όπου λέει.. Ωραία Ελλάδα, έρμο στοιχειό,/ μιας δόξας πούχει σβήσει../ Νεκρή, κι όμως αθάνατη/ πεσμένη μα τρανή… Τα σκορπισμένα σου παιδιά/ ποιος τώρα θα οδηγήσει;/ ποιος θα συντρίψει την σκλαβιά/ που αιώνια έχει γίνει;/ Τι παλληκάρια αλλιώτικα/ πούχες θρεμμένα πρώτα../απελπισμένα στήνανε καρτέρι στην θανή../ στο κρύο των Θερμοπυλών, ταφόσπαρτο ακρογιάλι../ Ώ,  ποιός απ’ τα ακροπότια ξανά θα πεταχτεί του Ευρώτα;/ Ποιός στων παιδιών σου τις καρδιές φωτιά θ’ ανάψει πάλι; Ο λόρδος Βύρων πίστευε, πως μόνο μια πνευματική αναγέννηση θα μπορούσε να φέρει μια πολιτική αναγέννηση στην Ελλάδα, κάτι που μάλλον ισχύει και για σήμερα.Ο ίδιος, όπως έγραψε σε ένα βασικό δοκίμιό του για την ποίηση χρειάζεται ένας Προμηθέας, για να απελευθερώσει το ανθρώπινο γένος κι εμπνεόμενος από τον Προμηθέα του Αισχύλου προσπάθησε να ενσαρκώσει ένα τέτοιο όραμα.                                                                        Eugene  Delacroix (1798-1865)                                                        Delacroix, self-portrait Ο Delacroix όπως ξέρουμε αποτέλεσε ηγετική μορφή του  Γαλλικού ρομαντισμού του 19ου αιώνα. Ασφαλώς το πιο διάσημο έργο του είναι αυτό που απεικονίζει συμβολικά την Γαλλική Επανάσταση. Η Ελληνική  Επανάσταση ωστόσο είναι αυτή που τον επηρέασε πολύ αφού έκανε διάφορα έργα  εμπνευσμένα από τον Ελληνικό Αγώνα, όπως την Σφαγή της Χίου, το 1824, τον Έφιππο Έλληνα Αγωνιστή, την Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου την Μάχη του Γκιαούρη με τον Πασά κλπ.. Η Σφαγή της Χίου ήταν το πρώτο γνωστό έργο που έκανε για την Ελλάδα.                                                                                                                                               Η Σφαγή της Χίου, 1824, Λούβρο  Το δεύτερο έργο το έκανε για τη στήριξη των Ελλήνων στον πόλεμο που έκαναν για την  ανεξαρτησία τους, και αναφερόταν στην άλωση του Μεσολογγίου από τις Τουρκικές δυνάμεις το 1825. Με μια συγκρατημένη  παλέτα σε σκοτεινούς τόνους του καφέ, κατάλληλους για την αλληγορία, ο Delacroix δείχνει την Ελλάδα να ξεψυχά στα ερείπια του Μεσολογγίου διαμέσου της εικόνας μιας γυναίκας με ελληνική φορεσιά και γυμνό στήθος, που δείχνει αποφασισμένη να πεθάνει. Η φρικτή σκηνή υποδηλώνει την εσκεμμένη αυτοκτονία των Ελλήνων, που επέλεξαν να σκοτωθούν και να καταστρέψουν την πόλη τους παρά να παραδοθούν στους Τούρκους. Ένα χέρι που διακρίνεται στο κάτω μέρος, δείχνει ένα σώμα που έχει συνθλιβεί από μπάζα. Η όλη εικόνα λειτουργεί ως μνημείο για τους ανθρώπους του Μεσολογγίου και ως μια χοή στην ιδέα της ελευθερίας ενάντια στον τυραννικό κατακτητή. Ένα άλλο γεγονός φυσικά, που έκανε τον Delacroix να κάνει αυτό το έργο-αφιέρωμα στο Μεσολόγγι, ήταν ο ποιητής λόρδος Βύρων, τον οποίο θαύμαζε πολύ, και που είχε πεθάνει εκεί, αφοσιωμένος στον αγώνα των Ελλήνων επίσης...                                                                                  Ary Scheffer (1795-1858) Πολύ σημαντικός Γάλλος ζωγράφος, που ανέπτυξε το δικό του, ιδιαίτερο στυλ, διαφοροποιούμενος από την εποχή του Ρομαντισμού. Εμπνεύστηκε και ζωγράφισε θέματα από τη λογοτεχνία ( έργα του Δάντη, του Γκαίτε, και του Λόρδου Βύρωνα) αλλά και από θρησκευτικά θέματα. Ήταν επίσης, ένας καταξιωμένος ζωγράφος πορτραίτων. Είχε κάνει τα πορτραίτα του Σοπέν, του Λίστ και πολλών άλλων διάσημων της εποχής. Η δεξιοτεχνία του φαίνεται και στην αυτοπροσωπογραφία του. Εμπνεύστηκε κι αυτός από την Ελληνική Επανάσταση κι έκανε το έργο "Σουλιώτισσες Γυναίκες".    Ary Scheffer, self-portrait.                                                                                     Karl Krazeisen (1794-1878) Ο Karl Krazeisen, ήταν ένας Γερμανός αξιωματικός του στρατού, ένας φιλέλληνας και ερασιτέχνης ζωγράφος.. Πήρε μέρος σε Γερμανικές μάχες κατά του Nαπολέοντα (1813-1814) και το 1826, ακολουθώντας τον ρομαντισμό και τον φιλελληνισμό εκείνης της εποχής, ήρθε στην Eλλάδα προκειμένου να πολεμήσει υπέρ της ανεξαρτησίας των Ελλήνων. Πολέμησε ως εθελοντής στην Ελληνική Επανάσταση και φιλοτέχνησε τα πορτρέτα σπουδαίων προσωπικοτήτων του αγώνα χάρις στα οποία έγιναν γνωστά τα πρόσωπα των αγωνιστών. Πήρε μέρος σε σημαντικές μάχες όπως η πολιορκία της Αθήνας (1826). Ήταν ένας εξαίρετος, αυτοδίδακτος ζωγράφος και χαράκτης, που φιλοτέχνησε εκτός από πορτρέτα και Ελληνικά τοπία. Όσο παρέμεινε στην Ελλάδα, ζωγράφισε πολλά πορτραίτα και έργα, ανάμεσά τους υδατογραφίες, τοπία, αρχαιότητες, πολεμικές συνθέσεις και βέβαια τις προσωπογραφίες των πρωταγωνιστών του 1821. Τα περισσότερα έργα του έγιναν με μολυβί πάνω σε χαρτί. Δημιούργησε συνολικά, 19 πορτρέτα μορφών της επανάστασης, ενώ το σύνολο του έργου από την Ελλάδα είναι 91 πίνακες. Όταν επέστρεψε στο Mόναχο το 1827 προχώρησε σε λιθογράφηση των σχεδίων του και τα εξέδωσε σε 7 λευκώματα με τίτλο: "Προσωπογραφίες των διασημότερων Ελλήνων και Φιλελλήνων, μαζί με μερικές απόψεις και ενδυμασίες σχεδιασμένες εκ του Karl Kraizeisen". Τα λευκώματα αυτά, έγιναν πολύ δημοφιλή. Το 1926 η Εθνική Πινακοθήκη, με διευθυντή τον Ζαχαρία Παπαντωνίου, αγόρασε τις λιθογραφίες 200.000 δραχμές..       Πρόσφυγες του Αγώνα στην Αίγινα. Λιθογραφία του Karl Krazeisen. Ο λοχαγός και αυτοδίδακτος ζωγράφος Καρλ Κρατσάιζεν, που έλαβε ενεργά μέρος στον αγώνα, ήταν ο άνθρωπος χάρη στον οποίο γνωρίζουμε σήμερα πώς ήταν η μορφή δεκάδων αγωνιστών της εθνεγερσίας.         Θόδωρος Κολοκοτρώνης Σημειώνουμε ότι οι προσωπογραφίες των αγωνιστών, είναι σχεδιασμένες εκ του φυσικού, με ιδιόχειρες υπογραφές των απεικονισθέντων προσώπων. .                                    Κίτσος Τζαβέλλας                                                                                                                Κωνσταντίνος Κανάρης                             Μακρυγιάννης                                             Peter Von Hess (1792-1871) Η περίπτωση του Βαυαρού  Peter Von Hess είναι ιδιαίτερη. Εξαιρετικός ζωγράφος, με ζωντανή σύνθεση, καλός κολορίστας, με εκφραστικότητα στις μορφές και “κινηματογραφική” απόδοση της δράσης των ηρώων....Έφθασε στο Ναύπλιο, συνοδεύοντας τον νεαρό Βασιλιά Όθωνα, το 1834 μετά από εντολή του βασιλιά Λουδοβίκου Α΄ της Βαυαρίας, πατέρα του Όθωνα, και είχε την τύχη να γνωρίσει τους πρωταγωνιστές της Επανάστασης και να ζωγραφίσει μέσα στα ερείπια. Εδώ βλέπουμε μια λεπτομέρεια του έργου που έκανε απεικονίζοντας την είσοδο του Όθωνα στο Ναύπλιο. Σημειώνουμε ότι το κεφάλι του αλόγου, αποτελεί σχεδόν αντίγραφο του γνωστου κεφαλιού αλόγου της ζωφόρου του Παρθενώνα..   Ο Peter von Hess, φιλοτέχνησε 39 σκηνές σχετικές με τον αγώνα, καθώς και προσχέδια τοιχογραφιών τα οποία επρόκειτο να διακοσμήσουν  τις στοές των κήπων του παλατιού στο Μόναχο αλλά και τους τοίχους των ανακτόρων του τσάρου Νικολάου Α΄ στην Αγία Πετρούπολη.. Έχει αφήσει πάρα πολλά και σημαντικά έργα που περιγράφουν σκηνές του αγώνα απο διάφορες περιοχές της Ελλάδας..                                                                   Auguste Vinchon (Paris 1789 - Ems 1855) O Auguste Vinchon, ήταν ένας σημαντικός Γάλλος ζωγράφος, βραβευμένος με σημαντικά βραβεία της εποχής που εξέθετε τακτικά στα επίσημα γαλλικά Salon από το 1822 μέχρι το 1855. Επίσης ήταν ένας καλλιτέχνης που είχε εκτελέσει πολλές ζωγραφικές παραγγελίες για την ιστορική πινακοθήκη του château de Versailles, κάτι που αποδεικνύει από μόνο του την αξία του καλλιτέχνη. Ειδικευόταν στις ιστορικές απεικονίσεις.                                                                                                             Auguste Vinchon,  self-portrait    Auguste Vinchon, After the massacre of Samothraki, 1827                       Adam Friedel (1766-1836)                                                     Ο Δανός Adam Friedel έζησε στην Ελλάδα από το 1821 έως το 1824. Αγαπούσε την τέχνη και παρά τον τίτλο του αντισυνταγματάρχη δεν είχε καμία σχέση με τον στρατό. Γνώρισε από κοντά τον Κολοκοτρώνη, τον Μακρυγιάννη, τον Μπότσαρη κι άλλους ήρωες. Άρχισε να σχεδιάζει τις μορφές τους...Όταν επέστρεψε στην Αγγλία, κυκλοφόρησε 241 λιθογραφίες-πορτρέτα αγωνιστών.. Χάρις σε αυτά τα πολυάριθμα έργα πολλοί Ευρωπαίοι πολίτες έμαθαν τα πρόσωπα των αγωνιστών- ηρώων.                                                                                                                            Μαντώ Μαυρογένους                                                                                                                                Portrait of Theodoros Kolokotronis, 1828, coloured lithography                                                                                                 Francois-Emile de Lansac (1803-1890)    Ο Lansac  συνεργάστηκε με τον Scheffer. Τελειώνοντας την μαθητεία του δίπλα στον Scheffer, εξειδικεύτηκε στα πορτρέτα, τις στρατιωτικές σκηνές και τις ιστορικές απεικονίσεις. Γνωστό του έργο εμπνευσμένο από την Ελληνική Επανάσταση είναι "Η Έξοδος του Μεσολογγίου".                                                                                                     Louis Dupré (1789-1837)  Ήταν Γάλλος ζωγράφος, φιλέλληνας και αρχαιολάτρης. Τον Φεβρουάριο του 1819 ήρθε στην Ελλάδα μαζί με τρεις Άγγλους περιηγητές (Heyet, Hay και Viwian). Εκείνοι θα αναλάμβαναν τα έξοδα, αυτός θα τους παρέδιδε ως αντάλλαγμα, εικόνες των μνημείων και των τόπων της χώρας. Οι τέσσερις ταξιδιώτες πήγαν στην Κέρκυρα, την Ήπειρο, τη Θεσσαλία, τη Στερεά Ελλάδα, τα περίχωρα της Αττικής και τα νησιά του Σαρωνικού.Το 1821 απεικόνισε την πρώτη πράξη της Επανάστασης..                                              Louis Dupre, Ο Νικολάκης Μητρόπουλος υψώνει τη σημαία στο φρούριο των Σαλώνων, 1821                                                                               Ambroise Louis Garneray, (1783-1857)  O Louis Garneray ήταν ένας Γάλλος ζωγράφος, που ειδικευόταν στις θαλασσογραφίες, καθώς έγινε ναυτικός σε ηλικία μόλις 13 ετών, ενώ αργότερα έγινε κουρσάρος..Μετά από φυλάκιση 8 ετών στην Βρεττανία αποφυλακίστηκε κι αποφάσισε να αφοσιωθεί στην ζωγραφική. Ήταν γιός του ζωγράφου Jean-François Garneray (1755–1837), που ήταν ζωγράφος του Βασιλιά της Γαλλίας, ως μαθητής του Jacques-Louis David.Το 1827 ο Garneray ήρθε στην Ελλάδα προκειμένου να ζωγραφίσει την Ναυμαχία του Ναυαρίνου. Το έργο του αυτό είναι από τα πλέον γνωστά. Ήταν ένας πολύ καλός ζωγράφος και συγγραφέας και διετέλεσε και διευθυντής του μουσείου της Rouen. Ο  Herman Melville,τον αναφέρει μάλιστα στο πασίγνωστο μυθιστόρημά του Moby-Dick, λέγοντας πως ο Garneray έχει κάνει τις πιο πιστές απεικονίσεις φάλαινας που έχει δει.                                                                         Garrneray, Naval fight in Navarino                                                              Ludovico Lipparini, ( 1800 - 1856) O Ludovico Lipparini, ήταν φιλέλληνας Ιταλός ζωγράφος. Διάσημα έργα του που έχουν σχέση με την επανάσταση είναι Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός υψώνει τη σημαία της Ανεξαρτησίας,ο Όρκος του Λόρδου Βύρωνα κι ο θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη, που είναι ένα εξαιρετικό έργο. Θα κλείσουμε αυτό το αφιέρωμα με ένα έργο του λιγότερο γνωστό, τον “Κλέφτη”, ως σπονδή στον μεγάλο, άγνωστο ήρωα που πολέμησε στα βουνά για την Ελευθερία..

Christian Voigt

Όταν το βλέμμα ξεκουράζεται..                                                                                                                                                                                             Christian Voigt, Cambodia, Angkor Thom Sunset  Της Βασιλίκας Σαριλάκη  Οι φωτογραφίες του Γερμανού φωτογράφου Christian Voigt χαρακτηρίζονται από βάθος, ένταση και γενναιοδωρία. Μοιάζουν με χαλαρωτικές cartes-postales αλλά και με έργα τέχνης ταυτοχρόνως! Διαθέτουν ακρίβεια και στυλ, ενώ το χρώμα, το φως και το θέμα τους εναρμονίζεται σε μια σχεδόν φανταστική σύνθεση.  Δύσκολα ξεχωρίζεις εάν το τοπίο είναι πραγματικό ή επινοημένο.. Κι αυτή είναι μια βασική επιτυχία του Voigt . Πρόκειται για μια πολύ προσεκτική, εννοιακή φωτογραφία αν και μοιάζει συχνά με φαντασμαγορία.. Το αποτέλεσμα είναι μια εικόνα που μπορείς να την χαζεύεις για  ώρες και να ονειρεύεσαι..                                                                                    Christian Voigt, China Linshum Temple Τα «έργα» του Christian Voigt έχουν να κάνουν με την αρχιτεκτονική, την θέα της πόλης, το πορτρέτο, το γυμνό τοπίο. Είναι μοναδικός στην παραγωγή μεγάλης κλίμακας φωτογραφιών (60 "-120" σε μήκος και ύψος), κατάλληλες για μουσειακή χρήση.. Ο Voigt, παρά το γεγονός ότι ήταν ο γιος μιας δυναστείας εκδοτών πήρε την πρώτη του φωτογραφική μηχανή σε ηλικία των 17 ετών. "Πάντα υπήρχαν κάμερες γύρω στο σπίτι. Για τον πατέρα μου, που ήταν εκδότης,-λέει- η φωτογραφία ήταν κάτι περισσότερο από ένα χόμπι, ήταν ένα πάθος. Το ίδιο και για την γιαγιά μου »..                                                                                                Venice, San-Georgio Στα είκοσι του, αποφάσισε να ξεδιπλώσει τη δημιουργικότητά του. Πήγε στο πανεπιστήμιο του Βερολίνου κι έκανε κινηματογραφικές σπουδές στο Βανκούβερ του Καναδά.  "Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών μου έκανα ταινία, έγραψα και σκηνοθέτησα ταινίες. Όλα αυτά σταμάτησαν ξαφνικά όταν πέθανε ο πατέρας μου το 1988. Μετά τον πρόωρο θάνατο του πατέρα μου, έγινα μέλος της εκδοτικής εταιρίας, στα 28 μου χρόνια. Η ζωή μου και η δημιουργικότητά μου άλλαξαν εντελώς. Και το όνειρό μου να γίνω βοηθός ενός φωτογράφου και αργότερα ένας φωτογράφος απομακρύνθηκε για τα καλά..”                                                                                                Capri, Heavenly Capri Για είκοσι χρόνια, ο Voigt, συνέχισε να λειτουργεί την εκδοτική εταιρεία των γονέων του μέχρι που πωλήθηκε τον Ιανουάριο του 2007. Η φωτογραφία έγινε σιγά-σιγά το πάθος του αφού ξεκίνησε πρώτα ερασιτεχνικά να παίρνει την φωτογραφική μηχανή στα ταξίδια του. Σταδιακά εξοικειώθηκε με τον κόσμο της φωτογραφίας, δοκίμασε διαφορετικές τεχνικές, τελειοποίησε τις προθέσεις του σε εκφραστικό και τεχνικό επίπεδο και διαμόρφωσε το δυναμικό του στυλ.  Τελικά, το πάθος εξελίχθηκε σε ένα επάγγελμα. "Κάποια στιγμή, επέτρεψα απλώς στον εαυτό μου να ζήσω επιτέλους το όνειρό μου», λέει ο Christian Voigt..                                                                                            Best of 2009 Machu Picchu

Μεσαίωνας με την απαγόρευση αμβλώσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το θέμα των αμβλώσεων αποτελεί ένα θέμα αιχμής στις επερχόμενες προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ. Ενδεικτικό είναι πως η υποψήφια των Δημοκρατικών και γερουσιαστής Amy Klobuchar, ανακοίνωσε πριν λίγες μέρες στην εφημερίδα Guardian πως αν εκλεγεί θα ανατρέψει σε 100 μέρες τα μέτρα κατά της άμβλωσης του Trump. Σε πρόσφατη ομιλία της καταδίκασε έναν πρόσφατο νόμο της Αλαμπάμα, που απειλεί τους γιατρούς που κάνουν αμβλώσεις με φυλάκιση έως 99 ετών!!Ο Sanders δηλώνει ανέκαθεν στο πλευρό των γυναικών κι έχει επανειλημμένα παλέψει για το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση και την μη παρεμβολή του κράτους. 

                                                              Της Βασιλίκας Σαριλάκη 

Με μεγάλη επιτυχία έκλεισε πρόσφατα στην Νέα Υόρκη η έκθεση με τίτλο «η άμβλωση είναι νορμάλ» στην οποία συμμετείχαν τα πλέον πρωτοκλασάτα ονόματα γυναικών καλλιτεχνών της Αμερικανικής εικαστικής σκηνής. Συγκεκριμένα οι: Barbara Kruger, Cindy Sherman, Hank Willis Thomas, Nan Goldin, Wangechi Mutu κλπ. Η έκθεση έγινε στον χώρο Arsenal Contemporary της Νέας Υόρκης ως διαμαρτυρία μετά από την είδηση του περασμένου Μάρτιου πως στην Αλαμπάμα ψηφίστηκε νόμος που καθιστά παράνομες τις εκτρώσεις ενώ έχουν ξεσπάσει μεγάλες διαμαρτυρίες των γυναικών ενάντια στους νέους σκοταδιστικούς αυτούς νόμους που έχουν δυστυχως θεσπιστεί στην μεγάλη πλειοψηφία των Αμερικανικών Πολιτειών.

 To 2019 ήταν μια χρονιά που διάφορες Πολιτείες στην Αμερική προώθησαν νόμους για την κατάργηση των αμβλώσεων, μια κατάκτηση του γυναικείου κινήματος που ξεκίνησε το 1920 επί Λένιν και συνεχίστηκε στην Ευρώπη στα μέσα του 20ού αιώνα. Οι αμβλώσεις γίνονταν με πρωτόγονα μέσα από αρχαιοτάτων χρόνων.

Οι ιστορικοί αναφέρουν στοιχεία που χρονολογούν τις πρώτες αμβλώσεις στην Κίνα το 2.700 π.Χ! και στην Αίγυπτο το 1550 π. Χ! Σήμερα, αυτό που είναι αυτονόητο για την Ευρώπη καθίσταται ξανά αίτημα των γυναικών στην Αμερική που αναγκάζονται πλέον να κάνουν παράνομες εκτρώσεις ή να αλλάζουν Πολιτεία για να κάνουν ασφαλή ιατρικά έκτρωση! 

Οι αμβλώσεις νομιμοποιήθηκαν στην Αμερική το 1973 αλλά από το 2010 και μετά ολοένα και περισσότερες Πολιτείες άρχιζαν να θεσπίζουν νόμους που περιορίζουν το δικαίωμα στην άμβλωση. Το 2017 έγιναν 862.320 αμβλώσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Μεταξύ 1ης Ιανουαρίου 2011 και 1ης Ιουλίου 2019, πολλές Πολιτείες θέσπισαν 483 νέους περιορισμούς στις αμβλώσεις που μάλιστα αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 40% όλων των περιορισμών των αμβλώσεων που θέσπισαν οι Πολιτείες κατά τις δεκαετίες από το 1973 και μετά. Μερικοί από τους πιο συνηθισμένους περιορισμούς έκτρωσης σε επίπεδο κράτους είναι οι απαιτήσεις γονικής ειδοποίησης ή συναίνεσης για τους ανηλίκους, οι περιορισμοί στη δημόσια χρηματοδότηση, η υποχρεωτική παροχή συμβουλών για αποτροπή αμβλώσεων, οι αναγκαστικές περίοδοι αναμονής πριν από την έκτρωση καθώς και υπερβολικά επαχθείς ρυθμίσεις για τις κλινικές.
Ως αποτέλεσμα αυτών οι περισσότερες κλινικές που έκαναν αμβλώσεις έκλεισαν και πολλές γυναίκες χρειάστηκε να ξενιτευτούν στην κυριολεξία για να κάνουν άμβλωση.

 Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας The Atlantic, «Στο Τέξας 100.000 - 240.000 γυναίκες ηλικίας μεταξύ 18 και 49 ετών προσπάθησαν να τερματίσουν την εγκυμοσύνη από μόνες τους, σύμφωνα με έρευνες που κυκλοφόρησαν το 2015 από το Texas Policy Evaluation Project, μια προσπάθεια του Πανεπιστήμιου του Τέξας που στοχεύει να εντοπίσει τις επιπτώσεις που έχουν οι πολιτικές του κράτους σ΄ αυτό το θέμα».

Η πιο συνηθισμένη μέθοδος που αναφέρθηκε ήταν η λήψη του φαρμάκου Misoprostol, γνωστού από το εμπορικό σήμα Cytotec. Άλλες αναφερθείσες μέθοδοι περιελάμβαναν «βότανα ή ομοιοπαθητικά φάρμακα, χτυπήματα ή διάτρηση στην κοιλιακή χώρα, χρήση οινοπνεύματος ή παράνομων ναρκωτικών ή λήψη ορμονικών χαπιών».
Σημειώνουμε πως οι γυναίκες αυτές αναγκάζονται πολλές φορές να οδηγούνται σ΄ αυτές τις αναχρονιστικές μεθόδους καθώς οι ελάχιστες απομείνασες κλινικές είτε είναι υπερφορτωμένες και χρειάζεται να κλείσει κανείς ραντεβού μετά από ένα μήνα όταν έχει προχωρήσει η κύηση, είτε απλώς είναι πολύ απομακρυσμένες.

Το εγκληματολογικό μέρος που συνδέεται με τις αμβλώσεις παρουσιάζει επίσης εξαιρετικό ενδιαφέρον με περιστατικά απίστευτης βίας τόσο κατά εγκύων γυναικών όσο και κατά γιατρών και κλινικών αμβλώσεων που βομβαρδίζονται στην κυριολεξία από ψυχωτικούς και φανατισμένους διώκτες.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, έχουν δολοφονηθεί δεκάδες άτομα: γιατροί, κλινικοί υπάλληλοι, φύλακες ασφαλείας κλπ. Επτά δολοφονίες σημειώθηκαν μόνον και μόνο τη δεκαετία του 1990. 

10 Μαρτίου 1993: Ο Δρ. David Gunn της Pensacola στην Φλόριντα πυροβολήθηκε θανάσιμα κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίας. Ο Michael F. Griffin κρίθηκε ένοχος για τη δολοφονία του Gunn και καταδικάστηκε ισόβια. 

29 Ιουλίου 1994: Ο Δρ John Britton και ο James Barrett, συνοδός του, πυροβολήθηκαν και οι δύο έξω από μια κλινική, το Ladies Center, στο Pensacola. Για τις δολοφονίες κατηγορήθηκε ο Paul Jennings Hill που καταδικάστηκε με θανατική ποινή κι εκτελέστηκε στις 3 Σεπτεμβρίου 2003. Η κλινική στην Pensacola είχε βομβαρδιστεί και πριν από το 1984 και βομβαρδίστηκε επίσης το 2012! 

30 Δεκεμβρίου 1994: Δύο ρεσεψιονίστ, οι Shannon Lowney και Lee Ann Nichols, σκοτώθηκαν σε δύο επιθέσεις σε κλινική στη Brookline της Μασαχουσέτης. Ο John Salvi συνελήφθη και ομολόγησε τις δολοφονίες. Πέθανε στη φυλακή και οι φρουροί βρήκαν το σώμα του κάτω από το κρεβάτι του σε μια πλαστική τσάντα σκουπιδιών που ήταν δεμένη γύρω από το κεφάλι του. Ο Salvi είχε επίσης ομολογήσει μια μη θανατηφόρα επίθεση στο Norfolk, στην Βιρτζίνια, πριν από τις δολοφονίες του Brookline. 

29 Ιανουαρίου 1998: Ο Ρόμπερτ Σάντερσον, αστυνομικός που εργαζόταν ως αστυνομικός σε κλινική έκτρωσης στο Μπέρμιγχαμ της Αλαμπάμα, σκοτώθηκε όταν βομβαρδίστηκε ο χώρος εργασίας του! Ο Eric Rudolph παραδέχθηκε την ευθύνη του ενώ κατηγορήθηκε επίσης για τρεις βομβιστικές επιθέσεις στην Ατλάντα: το βομβαρδισμό ενός κέντρου αμβλώσεων του 1997, τον βομβαρδισμό του Ολυμπιακού Κέντρου του 1996 και ενός λεσβιακού νυχτερινού κέντρου διασκέδασης. Βρέθηκε ένοχος για τα εγκλήματα και καταδικάστηκε σε δις ισόβιας κάθειρξης. 

23 Οκτωβρίου 1998: Ο Δρ Barnett Slepian πυροβολήθηκε με ένα όπλο υψηλής ισχύος στο σπίτι του στο Amherst της Νέας Υόρκης. Ήταν ο τελευταίος σε μια σειρά παρόμοιων πυροβολισμών εναντίον γιατρών που έκαναν αμβλώσεις στον Καναδά και την Νέα Υόρκη, που πιθανότατα διαπράχθηκαν από τον James Kopp. Ο Kopp καταδικάστηκε για τη δολοφονία του Slepian μετά τη σύλληψή του στη Γαλλία το 2001. 

31 Μαΐου 2009: Ο Dr, George Tiller πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε από τον Scott Roeder. Δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Tiller ήταν θύμα βίας κατά της άμβλωσης. Ο Dr.Tiller πυροβολήθηκε μία φορά πριν από το 1993 από την Shelley Shannon, η οποία καταδικάστηκε για 10 χρόνια φυλάκισης για πυροβολισμό. Παρακάτω ο Dr.Tiller λίγο πριν την δολοφονία του.

29 Νοεμβρίου 2015: Ένας πυροβολισμός σε κλινική Planned Parenthood στο Colorado Springs, Κολοράντο, άφησε τρεις νεκρούς και αρκετούς τραυματίες και συνελήφθη ένας ύποπτος, ο Robert L. Dear. Ο ύποπτος αναφέρθηκε κατά τη διάρκεια της ακρόασής του στον εαυτό του ως «ο πολεμιστής για τα μωρά». Έγιναν δίκες αλλά στις 11 Μαΐου 2016 το δικαστήριο δήλωσε ότι ο ύποπτος είναι ανίκανος να δικαστεί μετά την ολοκλήρωση μιας διανοητικής αξιολόγησής του.

Δεν ξέρω εάν γίνεται κατανοητό πόσος είναι ο εκφοβισμός και η τρομοκράτηση των εγκύων γυναικών που θέλουν να κάνουν άμβλωση στην Αμερική αλλά τα παραπάνω περιστατικά δολοφονιών γιατρών, συνοδών, αθώων θυμάτων και γυναικοκτονιών καταμαρτυρούν την βαναυσότητα και την εγκληματική πίεση που δέχονται αυτές οι γυναίκες εξαιτίας ανάλγητων κυβερνητικών αποφάσεων.
Κινδυνεύουν ακόμη και να σκοτωθούν μέσα στην κλινική αν κάνουν άμβλωση και το ίδιο οι γιατροί, το νοσηλευτικό προσωπικό και οι συγγενείς των γυναικών που τις συνοδεύουν! Αυτή είναι μια δραματική κατάσταση που πρέπει νομίζω να γνωστοποιηθεί σε όλον τον κόσμο γιατί αφορά σε κοινωνικά και ατομικά δικαιώματα όχι μόνον των γυναικών αλλά και των φεμινιστών αντρών όπου γης. 

Dazibao: Οι χειροποίητες εφημερίδες του Μάριου Σπηλιόπουλου

Tης Βασιλίκας Σαριλάκη

Ο τέως πρύτανης και νυν καθηγητής της ΑΣΚΤ και γνωστός καλλιτέχνης Μάριος Σπηλιόπουλος ξαναχτυπά με νέα ατομική έκθεση που θα γίνει αυτήν την φορά στον Εικαστικό Κύκλο ΔΛ  (24 Ιανουαρίου 2020 –29 Φεβρουαρίου). Η έκθεση γίνεται σε συνεργασία με την ENIA GALLERY κι έχει τίτλο « DAZIBAO - HANDMADE NEWSPAPERS ».

Μάριος Σπηλιόπουλος

Παρουσιάζει 114 σκωπτικά και χιουμοριστικά έργα, παραχαράσσοντας ζωγραφικά εφημερίδες και περιοδικά, ρίχνοντας μιαν αναστοχαστική ματιά, πάνω στην επικαιρότητα των 9 τελευταίων χρόνων της κρίσης, όπως την κατέγραψαν τα έντυπα μέσα ενημέρωσης. Πρόκειται για μια σάτυρα με πολιτική ματιά, κοινωνικά σχόλια και αρκετό γέλιο. Επεμβαίνοντας πάνω στο σώμα του τυπωμένου χαρτιού, σχολιάζει τα γεγονότα και τις αποτυπώσεις τους, αλλάζοντας τη μορφή και το περιεχόμενο της τυπωμένης σελίδας, εκφράζοντας την προσωπική του θέση απέναντι στα γεγονότα.

“Dazibao” (Νταζιμπάο) στα κινέζικα σημαίνει «χειροποίητη εφημερίδα τοίχου». Στην αυτοκρατορική Κίνα υπήρχε η παράδοση της ανάρτησης dazibao από τους πολίτες είτε για να διαμαρτυρηθούν για πράξεις και παραλείψεις της διοίκησης είτε για να θέσουν σε δημόσιο διάλογο πολιτικά ή ηθικά ζητήματα. Αυτή η παράδοση αναβίωσε στην «πολιτιστική επανάσταση» της Κίνας και χρησιμοποιήθηκε από τους ερυθροφρουρούς ως εργαλείο επίθεσης εναντίον των πολιτικών αντιπάλων του Mao. Ο Μάριος Σπηλιόπουλος κρεμάει τα δικά του “Dazibao”στους τοίχους της γκαλερί, προσκαλώντας τον θεατή – αναγνώστη να συμμετάσχει σε μια ιδιόμορφη επανανάγνωση των γεγονότων.

Όπως γράφει ο Τάκης Κουμπής : "Αυτά τα 114 νέα φύλλα, είναι ένα είδος προσωπικού ημερολογίου, όπου η εικόνα-τεχνούργημα αναδύεται χάρη στο μοντάζ παραθεμάτων παρελθόντων χρόνων και στην πληθυντική ανάκρουση φράσεων και εικόνων. Ένας ποιητικός σκωπτικός μηχανισμός τίθεται προς χειρωνακτική χρήση, διαμέσου παραποιήσεων, διαγραφών, παρεκτροπών, υπονομεύσεων, αναστροφών, χρωματικών διαστίξεων, υπερθέσεων… Εν κατακλείδι, το μεθοδικά σκωπτικό, ζωγρα-φωτο-γραφικό μοντάζ του Μάριου Σπηλιόπουλου, ανατέμνει την περίοδο της πρόσφατης «κρίσης», επιχειρώντας όχι να κατανοήσει τα γεγονότα με άλλο τρόπο, αλλά να κάνει τομές εικονικών ενεργημάτων, τα οποία συνιστούν μια «πολιτική εικονολογική» παρέμβαση."

                                             Βιογραφικό

Ο Μάριος Σπηλιόπουλος γεννήθηκε στον Πολύγυρο Χαλκιδικής το 1957. Σπούδασε στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών όπου και διδάσκει από το 1991. Σήμερα είναι  καθηγητής στην Α.Σ.Κ.Τ. Εκπροσώπησε την Ελλάδα σε τρεις Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης (Γλασκώβη 1990, Μαδρίτη 1992 και Κοπεγχάγη 1996) και το 1989 στη 2nd Biennale της Κωνσταντινούπολης. Το 1994 βραβεύτηκε με το Grand Prix d’ Alexandrie στην 18nd Biennale της Αλεξάνδρειας. Έχει παρουσιάσει έργα του σε 25 ατομικές και πάνω από 150 ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Ο Σπηλιόπουλος επιστρέφει εδώ σε μια σκωπτική νεοποπ διάθεση ενός αυθόρμητου κολάζ που σχεδόν δημιουργείται απο μόνο του καθώς ζούμε σε μια σουρεαλιστική εποχή όπου οι εφημερίδες συναγωνίζονται το τσίρκο σε τίτλους και απεικόνιση των γεγονότων. Ο Μάριος εκμεταλλεύεται ευφυώς αυτό το γεγονός και αξιοποιεί ιδιαίτερα κάποια έντυπα κίτρινου τύπου ή κάποιες κιτς φυλλάδες που όχι απλώς ειδικεύονται σε Fake news αλλά γράφουν αρλούμπες για εξωγήινους ή απευθύνονται σε μια πορνολαγνική διάθεση κάποιων αντρών αναγνωστών. Εν προκειμένω σχολιογράφησε τον ευφάνταστο τίτλο "Οι ανθρωπιστικές σπουδές την εποχή του pac man" και ζωγράφισε τα μικρά εικονίδια παντού

Στον "Ιερό Πόλεμο" ο καλλιτέχνης παίζει με τον αμφιλεγόμενο τίτλο και βάζει μάσκες σε κάποιες τηλεπερσόνες σταρ. Το ίδιο το εξώφυλλο από μόνο του συνδυάζει απο την μια ένα θρησκευτικό θέμα, ένα τηλε- κουτσομπολιό και μια μισόγυμνη που ετοιμάζεται να βγάλει το εσώρουχο! και τίτλο πως ντύνεται νυφούλα!.

Το χιούμορ έχει την τιμητική του σ΄αυτήν την έκθεση καθώς τα εξώφυλλα αυτά προκαλούν την θυμηδία αν και έχουν γκροτέσκο τίτλους και είναι σχεδόν αδιανόητα ή και απολύτως ψευδή. Η κριτική στο star system και την σύγχρονη διαπλοκή είναι επίσης παρούσα σ΄αυτά τα έργα καθώς επίσης και τα γνωστά μοτίβα"κοινωνικής ανέλιξης" τύπου "ανερχόμενη τραγουδίστρια ή τηλεπαρουσιάστρια τα φτιάχνει με μεγαλοεπιχειρηματία και κάνει καριέρα"(έργο Τάμτα).

Τα “Dazibao” του Μάριου Σπηλιόπουλου συνθέτουν ένα είδος προσωπικού ημερολογίου 114 ημερών – είναι σαφής εδώ, η αναφορά στο πολιτικό σύνθημα «Ένα-Ένα-Τέσσερα» της δεκαετίας του 60-. Και, αποτελούν επίσης, ένα είδος ζωγραφικού πολιτικού σχολιασμού -με την ευρύτερη έννοια- της δραματικής εποχής της Ελληνικής κρίσης με όλες της τις πληγές αλλά και τα παραφερνάλια. Και με όσο χιούμορ κι αν τα τοποθετεί ο καλλιτέχνης παραμένουν τα ξόμπλια μιας πολιτικής και πολιτιστικής κατάστασης για τα οποία κανείς δεν μπορεί να είναι περήφανος..