Τρίτη, 14 Μαΐου 2019

Μπορεί να εκσυγχρονιστεί ο Πολιτισμός στην Ελλάδα; Τι έργο έκανε η Ρένα Δούρου;

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      Της Βασιλίκας Σαριλάκη*

Ο Francois Mitterand που σφράγισε τον Πολιτισμό της Γαλλίας είπε κάποτε: η πολιτική για τον Πολιτισμό βρίσκεται στην βάση οποιασδήποτε άλλης πολιτικής. Πρέπει οι άνθρωποι να συναντηθούν με την Ιστορία τους, την τέχνη τους, και το παρελθόν τους για να χτίσουν καλύτερα το μέλλον τους. Ο Mitterand ήταν συγγραφέας εκτός από πολιτικός κι ήταν αυτός που καθιέρωσε πρώτος την ελεύθερη είσοδο στα μουσεία και τις δημόσιες πολιτιστικές εκδηλώσεις και μετά ακολούθησε η Ευρώπη. Στην εποχή του πενταπλασίασε τον προϋπολογισμό για τον πολιτισμό. Αλλά δεν ήταν αυτό που του επέτρεψε να κάνει τα μεγάλα οραματικά έργα, την πυραμίδα του Λούβρου, την Όπερα της Βαστίλης, την Εθνική βιβλιοθήκη, το πασίγνωστο ευρωπαϊκό πανεπιστημιακό πρόγραμμα Erasmus. Ήταν το «πως τα έκανε.

Το πολιτιστικό του έργο είχε μια ανθρωπιστική υπόσταση όπως της Δουρου. Έδινε θέσεις εργασίας για χρόνια σε καλλιτέχνες, διέσωζε επαγγέλματα που χάνονταν, έδινε έμφαση στην Ιστορική μνήμη.Δυστυχώς μας έχουν μάθει να μετράμε νούμερα και ποσότητες. Να ασχολούμαστε μόνο με το «πόσο» κι όχι με το «πως». Αυτό είναι λάθος.

O Einstein έλεγε: «Οτιδήποτε μετριέται δεν σημαίνει πως μετράει κιόλας» Παράδειγμα: Ο αέρας που αναπνέουμε είναι δωρεάν. Αλλά αν διακόψουμε την αναπνοή μας για ένα λεπτό ξέρουμε τι θα γίνει! Έτσι είναι κι ο πολιτισμός. Έχει απροσμέτρητη αξία και δεν αφορά μόνο σε πολιτιστικές εκδηλώσεις αλλά στην ποιότητα ζωής μας κι όλο το δίκτυο των σχέσεών μας στην καθημερινότητα.

Δεν είναι το διακοσμητικό κερασάκι στην τούρτα της κοινωνίας αλλά την καθορίζει αποφασιστικά. Δίνει νόημα στην ζωή μας αλλά δίνει και ταυτότητα. Αυτό απέδειξε άλλωστε η πρόσφατη πυρκαγιά στην Notre Dame έναν καθεδρικό ναό 800 ετών που συγκλόνισε την υφήλιο. Μαζεύτηκαν 2δις για να ξαναφτιαχτεί αλλά δεν θάναι ποτέ η ίδια. Οι Γάλλοι είναι τόσο εξοργισμένοι ώστε δεν αποκλείεται αυτό να στοιχίσει τελικά στον Μακρόν την προεδρία της Γαλλίας! Κι αυτό, γιατί τα σημαντικά έργα τέχνης διαθέτουν τεράστια συμβολική δύναμη κι εξουσία μέσα μας.

Για αυτό όποιος θέλει να γκρεμίσει μια εξουσία πρώτα γκρεμίζει τα μνημεία της!. Κι όποιος παλεύει για δικαιώματα πάλι καταφεύγει στην τέχνη. Όπως π. χ τις αφίσες με τις οποίες οι σουφραζέτες κέρδισαν το δικαίωμα ψήφου των γυναικών στις αρχές του αιώνα και τις αφίσες στον Μάη του ΄68.

Έχετε αλήθεια αναρωτηθεί ποτέ πως θα ήταν η ζωή μας χωρίς μουσική, συναυλίες, θέατρο, ποίηση, λογοτεχνία, κινηματογράφο, βιβλία, τηλεόραση, ραδιόφωνο, έργα τέχνης, εκθέσεις, Μουσεία, χορό, μόδα, αρχιτεκτονική, διακόσμηση ή ντηζάιν; Θα ήταν μια κόλαση! Και πως θα ήταν χωρίς ευγένεια, αξιοπρέπεια, αλληλεγγύη, αλτρουισμό; Θα ήταν ζούγκλα. Ο Πολιτισμός συμπεριλαμβάνει όλα αυτά και καθορίζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε και ζούμε. Η κουλτούρα ενώνει τους ανθρώπους και τους εξισώνει. Σε αυτήν την κατεύθυνση κινήθηκε η Δούρου, σε μια προσπάθεια να εξασφαλίσει κουλτούρα σ΄ όλον τον λαό..

Κι ερχόμαστε τώρα στον τρόπο άσκησης πολιτισμού δηλαδή στην πολιτική διάσταση.Σε ποιο διεθνές περιβάλλον καλείται να ενταχθεί ο Ελληνικός πολιτισμός με ποιες προτεραιότητες και ποιες τακτικές σχεδιασμού; Με ποια νοοτροπία κινήθηκαν ΝΔ και ΠΑΣΟΚ και με ποια η Περιφέρεια Αττικής;

Πέρσι σε μια μελέτη που παρουσίασα στο ΕΜΣΤ για την κατάσταση του Πολιτισμού στην Ελλάδα, σε σχέση και με το διεθνές περιβάλλον, εμπέδωσα τους στίχους του Γκάτσου: Μα τώρα που η φωτιά φουντώνει πάλι/ εσύ κοιτάς τα αρχαία σου τα κάλλη/ και στις αρένες του κόσμου μάνα μου Ελλάς/το ίδιο ψέμα πάντα κουβαλάς.

Επί μισόν αιώνα η ΝΔ επαναπαύτηκε στα αρχαία μας τα κάλλη, την συντήρηση αρχαιοτήτων παραμελώντας κάθε σοβαρό σχεδιασμό παραγωγής σύγχρονου πολιτισμού. Αντιμετώπισε τις αρχαιότητες αποκλειστικά ως τουριστικά προϊόντα και δεν διαμεσολάβησε ούτε στην εκπαίδευση ούτε στον λαό την κουλτούρα, την φιλοσοφία και το νόημα ζωής της αρχαίας κληρονομιάς μας. Και τα τοπικά πολιτιστικά προϊόντα συνοψίζονταν σε ηθογραφικά σήριαλ, ριάλιτυ σόου, πανηγύρια και σκυλάδικα κάτι που δεν διαφοροποιήθηκε αισθητά επί ΠΑΣΟΚ. Αν εξαιρέσουμε λίγα χρόνια της μεταπολίτευσης με Θέατρο Κουν, Χατζηδάκη, Θεοδωράκη Ξαρχάκο μετά ακολούθησε η ελεύθερη πτώση. Κι όλο αυτό στα πλαίσια ενός δυσμενέστατου διεθνούς περιβάλλοντος με τεράστια μονοπώλια θεάματος.

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσίευσε το 2015 η UNESCO, το διεθνές ετήσιο εμπόριο πολιτιστικών αγαθών έχει εκτιναχτεί σε 2. 250 δις $ αλλά τα περισσότερα κέρδη νέμεται μικρή ομάδα χωρών: η Αμερική, η Ιαπωνία, η Γερμανία, η Βρετανία και η Κίνα. Οι χώρες αυτές εξάγουν τα περισσότερα πολιτιστικά αγαθά παγκοσμίως. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσίευσε πρόσφατα το Artnet News, η Αμερικανική βιομηχανία θεάματος με 5 εκατ. προσωπικό είναι πρώτη σε εξαγωγές και προσθέτει στην Αμερικανική οικονομία 764 δις κάθε χρόνο! Δηλαδή τα διπλάσια από ολόκληρη την αγροτική της οικονομία!

Δυστυχώς εμείς, ποτέ δεν είδαμε στον σύγχρονο Πολιτισμό ένα είδος ανάπτυξης. Κι όμως! Η μελέτη της Unesco διαπιστώνει πως το μεγαλύτερο ποσοστό σύγχρονου πολιτισμού παράγεται από γυναίκες και νέους. Τι σημαίνει αυτό;, Πως αν επενδύσουμε στον σύγχρονο πολιτισμό θα μειώσουμε την ανεργία στις ομάδες πληθυσμού που έχει πλήξει περισσότερο η κρίση στην Ελλάδα. Και θάχουμε ΚΑΙ πολιτιστικό όφελος! Όταν χτίστηκε το Guggenheim Museum στο Bilbao της Ισπανίας αύξησε τόσο τον τουρισμό ώστε έδωσε 1.000 θέσεις μόνιμης εργασίας.

Στην Ελλάδα δυστυχώς δεν παράγεται διεθνές πολιτιστικό προϊόν καθώς οι κρατικές παροχές για τον πολιτισμό από όλες τις μεταπολιτευτικές κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ και Ν.Δ. της τελευταίας 35ετίας ήταν εξευτελιστικές. Επίσης στις περασμένες εκλογές κόμματα όπως οι ΑΝΕΛ και το ΛΑΟΣ δεν είχαν απολύτως κανένα πρόγραμμα για τον Πολιτισμό και η βασική πρόταση της Χρυσής Αυγής ήταν «να καταργήσουμε τα τούρκικα σήριαλ!». Δεν είναι άρα καθόλου τυχαίο που στην Ελλάδα κυριαρχεί για χρόνια η διαφθορά της ΑΕΠΙ, που ο Μητσοτάκης καλεί σε συνάντηση καλλιτέχνες και μετά τους βάζει ερήμην τους σε προεκλογικό σποτάκι και τον κράζει ο Ξαρχάκος.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο που η Ελληνική αστυνομία δίνει βραβεία στην Άντζελα Δημητρίου και ο Μιχαλολιάκος είναι στο Δ. Σ εταιρίας με ροζ ξενοδοχείο. Δεν είναι τυχαία τα φαινόμενα βουλευτών αρχαιοκάπηλων, ο σεξισμός, οι Μακεδονομάχοι και η λειψανολατρεία.

Δεν είναι τυχαίες οι διαφημίσεις του Τζάμπο με τον Ψωμιάδη ζορρό και τον Πατούλη να ξεβράζει δημόσια έναν σεξιστικό οχετό μπροστά στην Δούρου λέγοντας «κάτσατε σαν κότες στον Σπίρτζη επειδή δεν μπορούσατε να λύσετε τα προβλήματα μόνοι σας».

Όλο αυτό το τραγελαφικό σκηνικό θυμίζει την προφητεία του Neil Postman : ««Δύο είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορεί να συρρικνωθεί ένας πολιτισμός. Σύμφωνα με τον πρώτο, τον οργουελικό, ο Πολιτισμός γίνεται φυλακή. Σύμφωνα με τον δεύτερο, τον χαξλεϊκό, ο Πολιτισμός γίνεται παρωδία.». Εμείς ανήκουμε στην παρωδία!

 Ευτυχώς, την περασμένη πενταετία η Ρένα Δούρου έδωσε ελπίδα. Άνθρωπος του πολιτισμού η ίδια ως συγγραφέας, έκανε ένα πολύ σημαντικό έργο που ελάχιστοι γνωρίζουν. Ένα έργο οραματικό που θυμίζει Mitterand όχι ως προς τα μεγέθη αλλά ως προς τον τρόπο αντίληψης. Λαϊκή πρόσβαση στον πολιτισμό για τον οποίο έδωσε 71 εκ ευρώ. Ενίσχυσε τις πολιτιστικές και τουριστικές δομές της Περιφέρειας Αττικής και το έργο πολλών δήμων. Χορήγησε 21 εκατομμύρια ευρώ στο ΥΠΠΟ για 26 έργα με δικούς της πόρους.

Ανακαίνισε το θέατρο του Λυκαβηττού. Χορήγησε 4 εκατομμύρια, ευρώ για την αποπεράτωση της Εθνικής Πινακοθήκης. Χρηματοδότησε το Παλαιό Αρχαιολογικό Μουσείο της Ακροπόλεως, το Μουσείο της Πόλης των Αθηνών, το Μουσείο Χρήστου Καπράλου. Χρηματοδότησε με 1.7 εκατ. ευρώ την δημιουργία Ψηφιακού Μουσείου της Ακρόπολης. Ενίσχυσε τον σύγχρονο πολιτισμό χορηγώντας γενναιόδωρα την Μπιενάλε Αθηνών, την ART-ATHINA, εκθέσεις σύγχρονης τέχνης όπως π. χ την έκθεση Τέχνη και Πολιτική, την μπιενάλε Νέων Δημιουργών, το φεστιβάλ Το μικρό Παρίσι των Αθηνών.

Έκανε την ανάπλαση του Πεδίου Άρεως και του Άλσους, του Δημοτικού θεάτρου Πειραιά, κι αποκατέστησε το Αρχαίο Θέατρο Θορικού. Έκανε ανάπλαση του Πολιτιστικού πάρκου Λαυρίου με το Μουσείο του Συντήρησε τον ναό του Ολυμπίου Διός στην Αθήνα, της Αφαίας Αθηνάς και του Ελλανίου Διός, του Αρχαίου Αμφιαράειου και του αρχαίου θεάτρου Ζέας.

Χορήγησε επίσης την Ελευσίνα Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, συναυλίες, συνέδρια κι έρευνες Πολιτισμού, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αθηνών, εκθέσεις βιβλίου. Ενίσχυσε την Εθνική Λυρική Σκηνή, το Ωδείο Αθηνών, την Ταινιοθήκη της Ελλάδας κι άλλους φορείς. Έκανε ένα επίμονο κοινωνικό έργο ως μια νέα Αγία Τερέζα. Η Δούρου ήταν κοντά στους αδύναμους κι αναξιοπαθούντες, τους μετανάστες, τους άστεγους, τους τυφλούς,στις γυναίκες, τα παιδιά. Έφτιαξε Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων, Ατόμων με Αναπηρία, Κακοποιημένων Γυναικών, Κοινωνικά Παντοπωλεία, Κοινωνικά Φαρμακεία, Συσσίτια. Το πολύπλευρο αυτό έργο έχει μεγάλη κοινωνική ευαισθησία και σύγχρονη κατεύθυνση. Έχει όραμα και τόλμη και πρέπει οπωσδήποτε να συνεχιστεί!

Που είναι η ευαισθησία του Πατούλη; Φωτογραφίζεται στα χρυσά σαλόνια με την Πατούλαινα ενώ πονεμένοι άνθρωποι πουλάνε στο Facebook μέχρι και μεταχειρισμένα παπούτσια για να επιβιώσουν.

Ο Πατούλης ζει σ΄ ένα παράλληλο σύμπαν. Φέρεται σαν τον αρχοντοχωριάτη του Μολιέρου. Καυχιέται που ο Τραμπ τον φωναξε 3 φορές στο παλατάκι του. Όταν χιλιάδες γιατροί τα έπαιρναν απ’ την NOVARTIS ήταν πρόεδρος του ιατρικού συλλόγου. 4.000 γιατροί παραπέμφθηκαν. Δεν ήξερε τίποτα για το έγκλημα;

Αλήθεια μήπως θυμάστε τις νοσοκομειακές συμμορίες που έδιναν ψεύτικα χάπια σε ετοιμοθάνατους καρκινοπαθείς; Αναρωτηθήκατε ποτέ ποιο κλίμα ανοχής και παραβατικότητας επέτρεψε ώστε να δημιουργηθεί μια τέτοια άθλια σπείρα;

Θυμόσαστε όταν η ΝΔ μείωνε τις συντάξεις κατά 40% κι ανέβαιναν στα ύψη οι πλασματικές τιμές των φαρμάκων και δεν μπορούσαν να τα πάρουν οι γονείς μας; Γιατί δεν βγήκε ποτέ να πει μια λέξη ο Πατούλης για αυτά;

Εμείς λοιπόν που η διαφθορά τους μας έφερε στον πάτο και την μιζέρια, χρειαζόμαστε αγώνες για αξιοκρατία και μια πολιτική ανθρωπιάς όπως έκανε η Δούρου χωρίς πολιτικαντισμούς και μικροπολιτικές. Η πολιτική ή είναι μια φυσική κατάσταση προσφοράς και κατάθεσης ψυχής ή φρούδα προσωπική φιλοδοξία με μεγαλοστομίες Γκόρτσου. Οι άνθρωποι του πολιτισμού στηρίζουμε την Ρένα Δούρου για το έργο αλλά και την ευαισθησία της, την ανθρωπιά και το όραμά της, Στηρίζουμε την Δύναμη ζωής στον Πολιτισμό!


* Η Βασιλίκα Σαριλάκη είναι δημοσιογράφος, ιστορικός τέχνης και υποψήφια περιφερειακή σύμβουλος στην Ανατολική Αττική με την «Δύναμη Ζωής»της Ρένας Δούρου.


                                                                                                                                                Αναδημοσίευση  από το  tvxs

Σάββατο, 27 Απριλίου 2019

Υπάρχει χώρος για τέχνη και πολιτισμό στο πάρτι της ψηφοθηρίας Βασιλίκα Σαριλάκη;(Μια ιστορικός τέχνης στο ψηφοδέλτιο της Ρένας Δούρου)

Δεν υπάρχουν δικά μας παιδιά. Δεν έχουμε προσημειωμένες απόψεις γύρω από την πολιτική, την τοπική αυτοδιοίκηση, τους ανθρώπους που ζητούν ψήφο. Η Βασιλίκα Σαριλάκη όμως είναι από τις ελάχιστες περιπτώσεις δημοσιογράφων που γνωρίζουν καλά το θέμα “Πολιτισμός στην Ελλάδα”.Κείμενα, συνεντεύξεις, κριτικές και απόψεις της έχουν φιλοξενηθεί σε έντυπα, σε σάιτ, σε ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές. Τώρα κατεβαίνει υποψήφια περιφερειακή σύμβουλος με το ψηφοδέλτιο της Ρένας Δούρου στην Αττική. Η συνέντευξη που μας παραχώρησε δεν είναι προκάτ. Είναι μια κουβέντα για την πορεία της τέχνης και του πολιτισμού στην Ελλάδα, γιατί πιστεύουμε στον διάλογο με ανθρώπους που βγαίνουν μπροστά με άποψη και γνώμη κι όχι στο σαφάρι ψήφων.
Η Βασιλίκα Σαριλάκη είναι δημοσιογράφος, ιστορικός τέχνης, τεχνοκριτικός και blogger. Έχει MSc στα Σύγχρονα Media και τη Δημοσιογραφία (Παν/μιο Wolverhampton Αγγλίας). Έχει επίσης σπουδάσει Arts Plastiques στα Πανεπιστήμια PARIS I- Pantheon Sorbonne & PARIS VIII και Ιστορία Τέχνης και Γαλλικό Πολιτισμό ( PARIS IV- Sorbonne). Συνεργάτης των: TVXS, Fragile, AthensVoice κ.α, έχει εργαστεί σε τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων, εκπομπές της ΕΡΤ, ΕΡΑ, 9,84 κ.α. στην Καθημερινή, ΕφΣυν και περιοδικά. Έχει συνεργαστεί με το ΕΜΣΤ, διδάσκει Ιστορία Τέχνης, έχει συγγράψει βιβλία και διοργανώσει εκθέσεις. Διαχειρίζεται τη διαδικτυακή Ομάδα Πολιτισμού Art Noise. Διετέλεσε μέλος Δ. Σ. της Διεθνούς Ένωσης Τεχνοκριτικών, Aica.Hellas.
         Του Γιάννη Παναγόπουλου
-Η νίκη της Ρένας Δούρου ήταν πρόλογος της νίκης του Σύριζα στις εκλογές του 2015. Ας το πούμε κάπως έτσι, πως οι Δημοτικές αλλά κυρίως οι Περιφερειακές είναι ένα τεστ ντράιβ για όλα τα κόμματα που βλέπουν εξουσία, πρωτιές κτλ. Θεωρείς πως η Δούρου μπορεί να είναι ξανά Περιφερειάρχης Αττικής;
Βασιλίκα Σαριλάκη:  Η νίκη της Ρένας Δούρου όντως προοιώνισε τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ. Έπαιξε ρόλο η άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ, η φυσική της ακτινοβολία κι η καλή ομάδα που έφτιαξε. Ωστόσο, δεν νομίζω πως οι δημοτικές κι οι περιφερειακές εκλογές κρίνουν το αποτέλεσμα των βουλευτικών. Το κρίνουν πολύ περισσότερο οι Ευρωεκλογές όπου έχουμε το πλεονέκτημα του Δημ. Παπαδημούλη, εκλεγμένου αντιπροέδρου του Ευρωκοινοβουλίου με ποσοστό 74% κι άλλων καλών υποψηφίων. Όσον αφορά στις Περιφερειακές η σημερινή συγκυρία είναι διαφορετική γιατί θεσπίστηκε η απλή αναλογική κι αυτό αλλάζει εντελώς τα δεδομένα. Παλιά ο νικητής του δεύτερου γύρου τα έπαιρνε όλα. Τώρα όλο το παιχνίδι μετατοπίζεται στις υποχρεωτικές συνεργασίες του δεύτερου γύρου. Για να δούμε λοιπόν τι έχουμε: Σήμερα το ΠΑΣΟΚ όλο κι εξανεμίζεται. Έχασε την παλιά του αίγλη. Πρώτης τάξης στελέχη του και μέλη προσχωρούν στον ΣΥΡΙΖΑ. Το ΚΙΝΑΛ παραπαίει και κάνει αγωνιώδη προσπάθεια να περάσει ένα βερνίκι στη φθαρμένη του ταυτότητα (σκέφτεται να επαναφέρει τον πράσινο ήλιο στο σήμα του, να εγκαταλειφθεί η λέξη ΚΙΝΑΛ κλπ). Δυστυχώς αυτά τα τρικ δεν πιάνουν. Ο λαός βαρέθηκε να παριστάνει τον όμηρο της πολιτικής τραμπάλας του ΚΙΝΑΛ. Που δεν ξεκαθαρίζει την ουσία, δηλαδή με ποιον θα συνεργαστεί. Και το βρίσκω λογικό. Ποιος θέλει να δώσει την ψήφο του ενέχυρο, όμηρο ενός κόμματος φλου ιδεολογικά που φυλλορροεί; Οπότε νίκη του Σγουρού δεν προβλέπω.
Ο κος Πατούλης πάλι υπερδιαφημίζεται και δεν θα του βγει σε καλό και μιλώ ως δημοσιογράφος, δηλαδή άνθρωπος της Επικοινωνίας. Η έπαρσή του για το πόσες φορές τον κάλεσε ο Τραμπ στο παλάτι του κι ο τρόπος που η γυναίκα του φωτογραφίζεται στους χρυσούς καναπέδες της είναι προκλητικότατος τη στιγμή που η Ελλάδα ακόμη σφαδάζει υπό την κρίση και στο Marketplace μερικοί πονεμένοι άνθρωποι πουλάνε ως και μεταχειρισμένα παπούτσια για να επιβιώσουν.
Ο μεγαλογιατρός Πατούλης ζει σ΄ ένα παράλληλο σύμπαν. Φέρεται σαν τον αρχοντοχωριάτη του Μολιέρου. Την εποχή που χιλιάδες γιατροί τα έπαιρναν απ’ τη NOVARTIS ήταν πρόεδρος του ιατρικού συλλόγου. Δεν ήξερε τίποτα για το έγκλημα; Γιατί έγκλημα είναι να δημιουργείται – λόγω ασυδοσίας – κατάλληλο περιβάλλον σε νοσοκομειακές συμμορίες να δίνουν ψεύτικα χάπια σε ετοιμοθάνατους καρκινοπαθείς! Έγκλημα ήταν όταν η ΝΔ μείωνε τις συντάξεις κατά 40% κι ανέβαιναν στα ύψη οι τιμές των φαρμάκων και δεν μπορούσαν να τα παίρνουν οι μανάδες και πατεράδες μας. Γιατί δεν βγήκε ποτέ να πει μια λέξη ο Πατούλης για αυτά;
Η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ καταχρέωσαν τη χώρα και δεν μας ζήτησαν ποτέ συγνώμη για τα βάσανα που περνάμε 10 χρόνια τώρα. Δεν έδιωξαν κανέναν απ΄ το πολιτικό τους προσωπικό και προσπαθούν κιόλας να τα κουκουλώσουν όπως στο διεθνές σκάνδαλο NOVARTIS που λένε πως είναι σκευωρία! Πώς τώρα παρουσιάζονται «εξωραϊσμένοι» στον Ελληνικό λαό; Ο Πατούλης κατηγόρησε τη Δούρου για τις πλημμύρες στη Μάνδρα ενώ αυτή καμία μελέτη δεν παρέλαβε από τον Σγουρό για να προχωρήσει τις χρονοβόρες απαλλοτριώσεις και να γίνει κάτι επιτέλους με το μπαζωμένο ρέμα για το οποίο φταίνε εκείνοι που επέτρεψαν να χτιστεί! Λες κι εμείς δεν είδαμε το παρκινγκ-λιμνοθάλασσα στο Μαρούσι του Πατούλη με τα βουλιαγμένα αμάξια από τη βροχή.
-Αυτό που δεν έχουμε καθαρό ακόμα είναι οι ευθύνες τις Περιφέρειας. Στην πράξη θέλεις να μου πεις ποιες είναι οι αρμοδιότητες ενός Περιφερειάρχη;
Β. Σ.: Η Περιφέρεια Αττικής είναι κάτι σαν μικρή κυβέρνηση κι είναι σημαντική γιατί περιέχει τον πληθυσμό σχεδόν της μισής Ελλάδας. Έχει πάμπολλες αρμοδιότητες να συνεπικουρεί δήμους, υπουργεία και φορείς αλλά έχει κι αυτόνομο έργο υποδομών. Αλλά δεν έχει αρμοδιότητες επιχειρησιακές π.χ. πυρόσβεσης ή αστυνομικής λειτουργίας που την κατηγόρησαν για το Μάτι. Έχει ανεξάντλητες δυνατότητες να βοηθήσει και πολλούς πόρους. Η Δούρου έχει αυτήν τη στιγμή ανοιχτά 360 εργοτάξια, κάνει 168 αντιπλημμυρικά έργα με κόστος 500 εκ ευρώ, 140 έργα υποδομής αθλητισμού με κόστος 215 εκ ευρώ, 197 έργα οδοποιίας κόστους 481 εκ. ευρώ. Υδροδοτεί την Αίγινα με υποθαλάσσιο αγωγό κόστους 30 εκ. ευρώ. Αναπλάθει το Φαληρικό Δέλτα και φτιάχνει την Αττική Ριβιέρα. Χορήγησε 40 εκ. ευρώ για εξοπλισμό σε 31 νοσοκομεία. Έφτιαξε 54 μονάδες υγείας. 84 κοινωνικά παντοπωλεία. Συνολικός προϋπολογισμός πάνω από 2 δις ευρώ. Διάλεξε να κάνει αθόρυβα ένα δυνατό έργο.
-Γιατί κατεβαίνεις περιφερειακός σύμβουλος;
Β. Σ.: Δέχτηκα την πρόταση της Ρένας Δούρου να είμαι υποψήφια στην Ανατολική Αττική γιατί ήξερα με πόσο μεράκι δουλεύει αλλά και γιατί ως άνθρωπος του πολιτισμού θέλω να βοηθήσω. Ξέρω πολύ καλά πόσο έχει πληγεί ο χώρος μας στα χρόνια της κρίσης καθώς αντιμετωπίζεται ως είδος πολυτελείας ενώ είναι πρώτης ανάγκης.Τι είναι Πολιτισμός; Σίγουρα δεν είναι τα παλουκωμένα κανάτια στο Μαρούσι και τα χρυσά πόμολα του Πατούλη, ούτε βαρετές εκδηλώσεις και πανηγύρια αλλά μια σοβαρή υπόθεση που αφορά όλη την κοινωνία.
Χρειαζόμαστε αγώνες για ποιότητα κι αξιοκρατία, για ζωή με νόημα κι αξίες, μια πολιτική με όραμα, όχι πολιτικαντισμούς, ούτε μικροπολιτικές. Η πολιτική ή είναι μια φυσική κατάσταση προσφοράς και κατάθεσης ψυχής είτε φρούδα προσωπική φιλοδοξία με μεγαλοστομίες Γκόρτσου και γελοία αυτοπροβολή για βορά ψήφων. Δεν θα ακολουθήσω αυτόν τον δρόμο. Θα είμαι εδώ, όπως ήμουν από μικρή, για να συμβάλλω σε θετικές κατευθύνσεις. Στον Πολιτισμό, στην Οικολογία όπου έδρασα ακτιβιστικά και με αποτέλεσμα, στην Επικοινωνία, είτε αρθρογραφώντας συνεχώς σε περιοδικά κι εφημερίδες για θέματα τέχνης, πολιτισμού και κοινωνίας, στο blog μου και σε ειδησεογραφικά sites. Είτε κάνοντας ρεπορτάζ στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση της ΕΡΤ, είτε διδάσκοντας Ιστορία τέχνης όπως κάνω τώρα, είτε φέρνοντας σε επικοινωνία μεταξύ τους τα χιλιάδες μέλη της διαδικτυακής ομάδας πολιτισμού Art Noise. Κι ό,τι άλλο χρειαστεί εάν εκλεγώ.

-Τι έχει κάνει για τον πολιτισμό η Περιφέρεια Αττικής;
Β. Σ.:  Την περασμένη τετραετία έκανε ένα πολύ σημαντικό έργο Πολιτισμού που ελάχιστοι γνωρίζουν. Έδωσε 71 εκ. ευρώ στον πολιτισμό. Ενίσχυσε τις πολιτιστικές και τουριστικές δομές της Περιφέρειας Αττικής και το έργο πολλών δήμων. Χορήγησε 21 εκατομμύρια ευρώ στο ΥΠΠΟ για 26 πολιτιστικά έργα με δικούς της πόρους. Χρηματοδότησε πολλά Μουσεία της Αττικής κι έδωσε 51 εκατομμύρια ευρώ για 36 πράξεις πολιτισμού. Ανακαίνισε το θέατρο του Λυκαβηττού. Χορήγησε 4 εκατομμύρια ευρώ για την αποπεράτωση της Εθνικής Πινακοθήκης. Χρηματοδότησε το Παλαιό Αρχαιολογικό Μουσείο της Ακροπόλεως, το Αρχαιολογικό Μουσείο της Πόλης των Αθηνών, το Μουσείο Χρήστου Καπράλου, διατηρητέα του Τσίλλερ, αρχαιολογικούς χώρους. Ενίσχυσε τον σύγχρονο πολιτισμό χορηγώντας γενναιόδωρα την Μπιενάλε Αθηνών, την ART-ATHINA, εκθέσεις σύγχρονης τέχνης όπως π.χ. την έκθεση Τέχνη και Πολιτική, την μπιενάλε Νέων Δημιουργών, το φεστιβάλ Το μικρό Παρίσι των Αθηνών. Έκανε την ανάπλαση του Πεδίου Άρεως και του Άλσους, του Δημοτικού θεάτρου Πειραιά, του Πολιτιστικού πάρκου Λαυρίου με το Μουσείο του κι αποκατέστησε το Αρχαίο Θέατρο Θορικού. Στερέωσε και συντήρησε τον ναό του Ολυμπίου Διός στην Αθήνα, τον ναό της Αφαίας Αθηνάς και του Ελλανίου Διός, του Αρχαίου Αμφιαράειου και του αρχαίου θεάτρου Ζέας.  Χορήγησε την Ελευσίνα Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, συναυλίες, συνέδρια κι έρευνες Πολιτισμού, θεατρικά φεστιβάλ Δήμων, το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αθηνών, εκθέσεις βιβλίου, δημόσια γλυπτά κι ιστορικά ντοκιμαντέρ. Ενίσχυσε την Εθνική Λυρική Σκηνή, το Ωδείο Αθηνών, την Ταινιοθήκη της Ελλάδας κι άλλους φορείς. Έκανε επίσης έργα υποδομών, όπως την υδροδότηση της Αίγινας κι ένα επίμονο κοινωνικό έργο ως μια νέα Αγία Τερέζα. Κοντά στους αδύναμους κι αναξιοπαθούντες, τους μετανάστες, τους άστεγους, τους τυφλούς, κοντά στις γυναίκες, τα παιδιά και τις συλλογικότητες. Το πολύπλευρο αυτό έργο έχει μεγάλη κοινωνική ευαισθησία και σύγχρονη κατεύθυνση. Πιστεύω σ’ αυτήν την παθιασμένη δουλειά και θέλω να συνδράμω.

                                                                          Το Θέατρο Λυκαβηττού
// Δεν έχουν περάσει αρχαιολογικά μνημεία στο Υπερταμείο κι αυτό έχει διαψευστεί τόσο από το Υπουργείο Πολιτισμού όσο κι από το Υπουργείο Οικονομικών τον Ιούνιο του 2018. Κι όμως ακόμα κυκλοφορεί αυτή η φήμη! Συγκεκριμένα το ΥΠΠΟΑ διευκρίνισε σε ανακοίνωση του ότι «η σχετική υπουργική απόφαση του υπουργού Οικονομικών και η παρ. 4 του άρθρου 196 του ν.4389/2016, διασφαλίζουν ότι τα ακίνητα αρχαιολογικού ενδιαφέροντος δεν παραχωρούνται στην ΕΤΑΔ Α.Ε.». Όσον αφορά στο ΕΜΣΤ έγιναν λαθεμένοι χειρισμοί κι έτσι κηρύχτηκε άγονος ο διαγωνισμός αφού καμία από τις 16 συμμετοχές Ελλήνων διευθυντών των μεγαλύτερων μουσείων της Ελλάδας δεν κρίθηκε από την επιτροπή της κας Ζορμπά άξια να πάρει την θέση. Αυτή η γενικευμένη απαξίωση του ελληνικού δυναμικού προσωπικά με ενόχλησε. //
-Η πυρκαγιά στο Μάτι φαντάζει και είναι μια τραγωδία. Δεκάδες νεκροί. Οι αρχές έμοιαζαν ανίκανες να διαχειριστούν μια έκτακτη κατάσταση. Ναι, οι λέξεις ρυμοτομία, ρυμοτομικοί κανόνες μοιάζουν να είναι άγνωστες σε μια σειρά πόλεις, συνοικίες που βρίσκονται κοντά στη θάλασσα. Η διαχείριση του περιστατικού από την περιφέρεια ήταν ιδανική;
Β. Σ.: Ξέρεις, στην ενημέρωση που πήραμε ως υποψήφιοι η Δούρου αίφνης σοβάρεψε και μας είπε: «Είναι φυσιολογικό κάποιοι να έχουν αμφιβολίες αλλά εγώ ένα θα σας πω: Σας ορκίζομαι στα κόκαλα του πατέρα μου πως εάν εγώ είχα την παραμικρή αμφιβολία πως η Περιφέρεια δεν έδρασε σωστά δεν θα ήμουν αυτή τη στιγμή μπροστά σας να σας κοιτάζω στα μάτια». Αλλά δεν χρειαζόταν να μας το πει. Είχα ερευνήσει εξονυχιστικά το θέμα και παραθέτω: 
1. Η Περιφέρεια δεν έχει αρμοδιότητα να κάνει πυρόσβεση. 2. Θα είχε αρμοδιότητα να συνεπικουρήσει μια εκκένωση πληθυσμού εάν η Αστυνομία το ζητούσε. Αλλά δεν το ζήτησε ποτέ. 3. Το πλημμέλημα για το οποίο εγκαλείται η Περιφέρεια αφορά στην κατ’ άτομο και ομάδες ενημέρωση του πληθυσμού περί του πρακτέου σε περίπτωση πυρκαγιάς. Στο site της Περιφέρειας υπήρχαν αυτές οι ανακοινώσεις κι έγιναν ενημερώσεις στον πληθυσμό όπως μας ενημέρωσε αναλυτικότατα ο δικηγόρος της Περιφέρειας με στοιχεία. Οπότε ακόμα κι αυτή η πλημμεληματική κατηγορία που έρχεται 3η και καταϊδρωμένη – δίκην τσόντας – στις κατηγορίες που αφορούν βασικά την Πυροσβεστική και την Αστυνομία αναμένεται να καταρρεύσει στο δικαστήριο. Δεν είναι δε καθόλου τυχαίο που έγινε προεκλογικά. 4. Καταθέτω στην κρίση των αναγνωστών ότι η εισαγγελέας που έβγαλε το εν λόγω πόρισμα πουθενά δεν ανακάλυψε ευθύνες για την αυθαίρετη δόμηση του 92% των σπιτιών στο Μάτι! Που αποτελεί τη θανάσιμη παγίδα για τις ζωές τόσων ανθρώπων.. Θυμίζω ότι και στον Βουτζά είχαμε ανάλογη εκτεταμένη πυρκαγιά αλλά δεν κάηκαν άνθρωποι καθώς υπάρχει πολεοδομικό σχέδιο και οι δρόμοι δεν είναι 2 μέτρα άρα χωράνε να μπουν πυροσβεστικά. 5. Πώς γίνεται και παραγράφονται νομικά οι ευθύνες των προηγούμενων κυβερνήσεων που άφησαν αυτό το παράλογο οικιστικό φαινόμενο για μισόν αιώνα χωρίς να προστατεύσουν τους κατοίκους; Πώς γίνεται να την κατηγορούν για δολοφόνο κάποιοι δεξιοί ενώ ο βραβευμένος ψαράς που έσωσε τόσους ανθρώπους είναι στο ψηφοδέλτιό της; Ενώ στηρίζει με πολλά εκατομμύρια την περιοχή και τους επιχειρηματίες στο Μάτι; 6. Η εν λόγω εισαγγελέας (που ένα άρθρο την συσχετίζει με καθυστέρηση εκδίκασης της υπόθεσης Μαρινάκη) γιατί δεν ευαισθητοποιήθηκε αναλόγως όταν στις φωτιές της Ολυμπίας που κάηκαν 67 άνθρωποι δεν υπήρξαν ανάλογα πορίσματα παρά αρκέστηκαν στο «φταίει ο στρατηγός άνεμος» του Πολύδωρα;
-Από το υπουργείο πολιτισμού πέρασαν, την περασμένη τετραετία, 3 υπουργοί, τουλάχιστον αυτή την στιγμή τόσους θυμάμαι. Σειρά αρχαιολογικών μνημείων έχουν περάσει στο υπερταμείο. Η πρώην υπουργός πολιτισμού Κονιόρδου “απορροφήθηκε” στο ΚΠΙΣΝ. Το μουσείο μοντέρνας τέχνης της Αθήνας δεν ανοίγει παρόλο που είναι έτοιμο. Και πρόσφατα μάθαμε για μια υποθετική ανταλλαγή αγαλμάτων που συνοδεύτηκε από ένα ψέμα. Τη δήλωση της υπουργού με τον γλύπτη Βαρώτσο που ο ίδιος έχει διαψεύσει. Το πεδίο του πολιτισμού σε ενδιαφέρει έντονα. Όλα τα παραπάνω τι σου λένε;
Β. Σ.: Δεν έχουν περάσει αρχαιολογικά μνημεία στο Υπερταμείο κι αυτό έχει διαψευστεί τόσο από το Υπουργείο Πολιτισμού όσο κι από το Υπουργείο Οικονομικών τον Ιούνιο του 2018. Κι όμως ακόμα κυκλοφορεί αυτή η φήμη! Συγκεκριμένα το ΥΠΠΟΑ διευκρίνισε σε ανακοίνωση του ότι «η σχετική υπουργική απόφαση του υπουργού Οικονομικών και η παρ. 4 του άρθρου 196 του ν.4389/2016, διασφαλίζουν ότι τα ακίνητα αρχαιολογικού ενδιαφέροντος δεν παραχωρούνται στην ΕΤΑΔ Α.Ε.». Όσον αφορά στο ΕΜΣΤ έγιναν λαθεμένοι χειρισμοί κι έτσι κηρύχτηκε άγονος ο διαγωνισμός αφού καμία από τις 16 συμμετοχές Ελλήνων διευθυντών των μεγαλύτερων μουσείων της Ελλάδας δεν κρίθηκε από την επιτροπή της κας Ζορμπά άξια να πάρει την θέση. Αυτή η γενικευμένη απαξίωση του ελληνικού δυναμικού προσωπικά με ενόχλησε. Είναι λάθος να υποτιμάς τις δυνάμεις σου. Τώρα προκηρύσσεται διεθνής διαγωνισμός. Ελπίζω να πάει καλά. Όσο για τον Βαρώτσο δεν τον έχω για ψεύτη. Θυμίζω επίσης πως η κα Ζορμπά μέχρι τα τέλη του 2015 ήταν επικεφαλής στο γραφείο του Σημίτη.

                                                                  Ο αρχαιολογικός χώρος Ελευσίνας
-Η Εθνική Πινακοθήκη δεν λειτουργεί. Τι πρέπει να γίνει για να λειτουργήσει ξανά; Σε ποιο στάδιο βρίσκονται οι εργασίες ανακαίνισης της;
Β. Σ.: Στην Εθνική Πινακοθήκη από όσο γνωρίζω υπήρχε πρόβλημα με τον υδροφόρο ορίζοντα, με νερά που βρήκαν από κάτω όποτε άλλαξαν τα σχέδια αναγκαστικά. Κάπου εκεί παλιά περνούσε ο Ηριδανός ποταμός. Το έργο αργούσε πολύ κι έτσι η Περιφέρεια Αττικής έδωσε 4 εκ. ευρώ για να αποπερατωθεί, ελπίζω σύντομα.

                                                          Μουσείο Μεταλλείας-Μεταλλουργίας Λαυρίου (ΜΜΜΛ)
– Ποιον Σύριζα διαλέγεις; Εκείνον του 4% που ανήκει στην αριστερά που συζητά με τους πάντες αλλά δεν διαπραγματεύεται τις απόψεις του; Ή εκείνον που χτυπά στα ίσα εξουσία ανοίγοντας τις πόρτες του ορθόδοξου ΠΑΣΟΚ για να διατηρήσει τα ποσοστά νίκης;
Β. Σ.: Η πρώτη εκδοχή θυμίζει τον απομονωτισμό του ΚΚΕ! Το δεύτερο πάλι δεν πρέπει να λειτουργήσει άκριτα αλλά με όρους. Δεν πρέπει να πασοκοποιηθεί ο ΣΥΡΙΖΑ αλλά να κρατήσει την ταυτότητά του προσέχοντας να μην ενσκήψουν σ΄ αυτόν φθαρμένα στοιχεία γιατί στόχος είναι να χτυπήσουμε την διαφθορά κι όχι να την ενσωματώσουμε. Θεωρώ όμως την προοδευτική συμμαχία απαραίτητη, όπως είχα γράψει σε ένα άρθρο μου το 2016 στο TVXS με αφορμή το ξεκίνημα της Ευρωπαϊκής Προοδευτικής Συμμαχίας που ανακοίνωσε στο ΤΙΤΑΝΙΑ ο αντιπρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου Δημήτρης Παπαδημούλης κι ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας. Τότε δεν φανταζόμουν πως η ακροδεξιά ψήφος μπορεί να αγγίξει τέτοια ποσοστά στην Ευρωβουλή, επομένως η ελληνική προοδευτική συμμαχία έχει πολύ μεγάλη σημασία σήμερα για μας, έναντι της ακροδεξιάς στροφής της ΝΔ. Γιατί κανένας Έλληνας βασανισμένος από μια δεκαετία κρίσης που του φόρτωσαν στην πλάτη οι περασμένες κυβερνήσεις δεν αντέχει να του προσθέσουν και 12ωρα εργασίας όπως έγινε ήδη στην ακροδεξιά Αυστρία, ούτε άλλη λιτότητα.
-Αντίπαλος της Ρένας Δούρου είναι ο πρώην δήμαρχος Αμαρουσίου Γιώργος Πατούλης. Η παρουσία του ως υποψήφιος ήρθε μετά από παζάρι με τη Νέα Δημοκρατία. Για δήμαρχος Αθήνας, αρχικά, πήγαινε. Αυτό σε σένα τι λέει;
Β. Σ.: Μοιάζει με φαρσοκωμωδία! Τη μια βάζουν στο Μαρούσι τον Αμπατζόγλου και βγαίνει αντάρτισσα υποψήφια δήμαρχος η Πατούλαινα. Την άλλη ο Πατούλης δεν στηρίζει – τάχα – τη γυναίκα του αλλά τον Αμπατζόγλου για να αποδείξει πως είναι κομματικός. Με τα πολλά παραιτείται η Πατούλαινα και βάζουν τον Πατούλη υποψήφιο δήμαρχο Αθήνας και μετά τον βγάζουν! Πολύ σφάξιμο δεν πέφτει στο βασίλειο της Δανιμαρκίας; Ευτυχώς που υπάρχει και το χρυσό σαλόνι να πάει μετά ο Πατούλης κι η Πατούλαινα να αράξουν επιτέλους!
        Πηγή:  http://fragilemag.gr/vasilika-sarilaki-periferiakes-ekloges/







Παρασκευή, 5 Απριλίου 2019

100 χρόνια Bauhaus: Η πνευματική και μεταφυσική του διάσταση


 
Με αφορμή τα 100 χρόνια από την ίδρυση της Σχολής Bauhaus και την έκθεση bauhaus imaginista* που διοργανώνει το Ινστιτούτο Γκαίτε σκεφτήκαμε να δώσουμε μια ιδέα στο ευρύ κοινό για τις καινοτομίες της ρηξικέλευθης αυτής Σχολής καθώς και την πνευματική και μεταφυσική διάσταση των σημαντικότερων δασκάλων της.
                                                                                                                                                Της Βασιλίκας Σαριλάκη
Στο Bauhaus υπήρχε ένα δημιουργικό κλίμα όπου όλοι μάθαιναν από όλους, και επικρατούσε η ιδέα του Valery πως η διαφορετικότητα είναι πλούτος. Ο ιδρυτής του, Walter Gropius ήταν κατά της τέχνης των σαλονιών και υπέρ της ισότητας καθηγητών- μαθητών κάτι που επιβεβαίωνε στην πράξη ο ίδιος σερβίροντας το φαγητό στις γιορτές.
Τo Bauhaus προσπάθησε να επαναπροσδιορίσει τη σχέση ανάμεσα στην παιδεία, την τέχνη και την κοινωνία. Αυτή την προσέγγιση, που τη βρίσκουμε στο Μανιφέστο του Walter Gropius εν έτει 1919, τη συμμερίζονταν, εκτός από το Bauhaus, κι άλλα κινήματα του 20ού αιώνα, όπως εκείνα στην Ιαπωνία και στη Ρωσία. Το Bauhaus είχε εξαρχής διεθνή προσανατολισμό. Σπουδαστές και καθηγητές έρχονταν από όλη την Ευρώπη και την Ασία για να ενταχθούν στη Σχολή. Χαρακτηριζόταν από ετερογένεια και κατά καιρούς υιοθέτησε ιδέες του κινήματος Arts and Crafts, του σοσιαλισμού, του κομμουνισμού και του σπιριτουαλισμού, του σοβιετικού κονστρουκτιβισμού και του Neues Bauen. Είχε επίσης έντονη μεταφυσική διάσταση. Με την βίαιη διάλυση του Bauhaus από τους ναζί το 1933, αρκετά μέλη της κατέληξαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης κι άλλα αναγκάστηκαν να φύγουν από τη Γερμανία. Έτσι, η ακτινοβολία του Bauhaus έφτασε σε χώρες και πολιτισμούς εκτός των συνόρων της Ευρώπης. Βασικοί διαμορφωτές της πνευματικότητας στο Bauhaus ήταν ο Wassily Kandinsky, ο Paul Klee κι ο Itten. 
 
Ο Kandinsky (1866-1944) έκανε έναν διδακτικό άθλο στο Bauhaus θέτοντας ένα εκπαιδευτικό πρότυπο που ενέπνευσε και τα μεταγενέστερα πανεπιστήμια τέχνης. Στο Bauhaus υπάρχει μια ατμόσφαιρα συλλογικότητας, ανοιχτές σχέσεις δασκάλων- μαθητών, κατάργηση των διαχωρισμών και ιεράρχησης των τεχνών, άνοιγμα της σκέψης, πειραματισμός και διάθεση για καινοτομίες και πρωτοπορία.
Πριν πάει στην Γερμανία και διδάξει στο Bauhaus είχε βοηθήσει πάρα πολύ στις αρχές της Σοβιετικής επανάστασης την εκεί εικαστική σκηνή. Εγκατέλειψε μια λαμπρή σταδιοδρομία νομικού - δίδασκε κιόλας Νομική- για την ζωγραφική σε σχετικά μεγάλη ηλικία.


Στο Bauhaus δίδασκε Στοιχεία Αφηρημένης Μορφής κι Αναλυτικό σχέδιο. Ήταν μία έρευνα στις δομικές σχέσεις των αντικειμένων τα οποία απλοποιούσε σταδιακά σε αφαιρετικά σχήματα. Το 1926 κυκλοφόρησε το βιβλίο «Σημείο, Γραμμή, Επίπεδο» όπου ανέπτυξε τη θεωρία του για το σημείο και τη γραμμή, ως αυτόνομα εκφραστικά στοιχεία και τις αρμονίες που μπορούν να δημιουργήσουν. Εξάλλου γνώριζε καλά τι σημαίνει αρμονία καθώς ήταν εξαίρετος βιολιστής.
Ο Kandinsky δεν προχωράει στην αφαίρεση για καθαρά αισθητικούς λόγους. Στόχος του είναι η μύηση σε έναν πνευματικό κόσμο κι επηρεάζεται θεαματικά από τον θεοσοφισμό στις θεωρίες που διατυπώνει στα βιβλία του. Η χρωματική θεωρία του Kandinsky, είναι απότοκη του Goethe (1810) και του Steiner. Ο Steiner έλεγε πως «η τέχνη είναι η θυγατέρα του θεϊκού στοιχείου» κι ο Kandinsky από την πλευρά του, μετέφερε την θεοσοφική άποψη για την αρμονία των σφαιρών και των μορφών στην τέχνη. Η φόρμα, λέει, είναι δευτερεύουσα. Είναι ένα γυάλινο δοχείο που μέσα του καίει μια φλόγα. Οι οριζόντιες φόρμες είναι ψυχρές σε αντίθεση με τις κάθετες. Οι κινήσεις προς τα αριστερά είναι απελευθερωτικές και περιπετειώδεις, προς τα δεξιά καθησυχαστικές και συνηθισμένες. Το μπλε είναι ουράνιο χρώμα και εσωστρεφές, ντροπαλό, μαλακό, το κίτρινο γήινο, επεκτατικό, επιθετικό, σκληρό. Το πράσινο είναι αρμονικό γιατί συμβιβάζει το μπλε με το κίτρινο, ενώ το κόκκινο είναι δυνατό, κινητικό και ταραχώδες. Το κίτρινο είναι ξινό ενώ το μπλε έχει μια γεύση από φρέσκα σύκα. Η τρομπέτα έχει ήχο κίτρινο, το εκκλησιαστικό όργανο είναι μπλε.

Τα βιβλία του Kandinsky και ιδιαίτερα το «Για το πνευματικό στην τέχνη» που εκδόθηκε το 1912 άφησε εποχή. Εκεί αναλύει τις βασικές πνευματικές αρχές της τέχνης και τις εφαρμόζει στην γλώσσα των μορφών. Οι αναφορές του υποδεικνύουν και τις κατευθύνσεις του. Από τον Maeterlinck ως τον ιμπρεσιονιστή συνθέτη Debussy, τον Moussorgsky και τον φίλο του Arnold Schoenberg που γράφει ατονική, αφηρημένη μουσική. Κι από ζωγράφους όπως οι προραφαηλίτες, ο μεταφυσικός Boecklin, ο Cezanne ο μαγικός κολορίστας Matisse κι ο επαναστάτης της φόρμας Picasso. Στο επόμενο βιβλίο του «Σημείο, γραμμή επίπεδο» μελετά τις σχέσεις των μορφών και των χρωμάτων με τους ήχους και ειδικά με τους μουσικούς τόνους του Scriabin. Η θεοσοφία λέει πως υπάρχει μία ενιαία πηγή από την οποία ξεπηδάνε οι μορφές. Άρα οι μορφές είναι συγγενικές και έχουν αναλογίες μεταξύ τους. Έναν αντίστοιχο όρο με εκείνον των «αναλογιών» θέτει ο Scriabin όταν προσπαθεί να συνδυάσει τους ήχους με τα χρώματα. Τον ονομάζει «συναισθησία» και είναι η εναρμόνιση των αισθητηριακών μας οργάνων. Έτσι κι ο Kandinsky γράφει πως τo τρίγωνο εκπέμπει ένα πνευματικό άρωμα κι αν είναι μπλε δίνει ένα αίσθημα γαλήνης.

Τα χρώματα λέει, ανάλογα με την έντασή τους μπορεί να θυμίζουν φλάουτο ή βιολοντσέλο, πιάνο ή κοντραμπάσο. «Δεν υπάρχει –καταλήγει - στην τέχνη καμία φόρμα απολύτως υλική. Όλες μεταφέρουν μια εσωτερική δόνηση στον άνθρωπο.» Κι εκεί ακριβώς εντοπίζεται ο Πλατωνισμός στον Kandinsky σύμφωνα με τον οποίο αντιμετωπίζει τον κόσμο ως ένα ρεζερβουάρ αρχετυπικών ιδεών και ιδιοτήτων που μπορούν να κινητοποιήσουν την ευαισθησία των καλλιτεχνών παράγοντας διάφορες αρμονικές δομές. 
Ο Paul Klee (1879-1940), δίδασκε θεωρία της μορφής και της μορφοπλαστικής διαδικασίας. Το βιβλίο του «Παιδαγωγικό Λεύκωμα» (1925), που έγινε το εγχειρίδιο διδασκαλίας του Bauhaus, είναι μια παρουσίαση των αρχών του σχεδίου και αποτελείται από τις διδακτικές του σημειώσεις. Πρόκειται για μία πραγματεία απαραίτητη για την κατανόηση της μοντέρνας τέχνης, όπως είναι η πραγματεία του Leonardo da Vinci για την κατανόηση της αναγεννησιακής τέχνης. Εξηγεί τους μετασχηματισμούς στους οποίους υπόκειται η οπτική εικόνα, πριν γίνει σημαίνον σύμβολο, και το ρόλο που παίζουν η γραμμή, η αναλογίες και το χρώμα.
Δίνει μεγάλη σημασία στη διαδικασία «κυοφορίας» του έργου τέχνης που συνεπάγεται την παρατήρηση, την περισυλλογή και την κυριαρχία πάνω στην τεχνική: «Τίποτα δεν μπορούμε να βιάσουμε- λέει ο Κλέε-. Πρέπει να ωριμάσει το έργο από μόνο του. Κι αν έρθει κάποτε η στιγμή γι’ αυτό το έργο – τότε τόσο το καλύτερο!». Ο Klee πρόσθεσε στο Bauhaus την διάσταση της δικής του μουσικής αρμονίας στα χρώματα και τις φόρμες, όντας εξαίρετος βιολονίστας ο ίδιος αφού σε ηλικία μόλις 12 ετών έπαιζε με την συμφωνική ορχήστρα της Βέρνης. Στο Bauhaus δίδαξε επίσης ο Johannes Itten (1888-1967) που θεωρείται από τους μεγαλύτερους δασκάλους της τέχνης του χρώματος. Διερεύνησε όπως και ο Kandinsky τη σχέση ήχου και χρώματος. Στηρίχτηκε στις αρχές του χρωματικού τροχού του Adolf Hölzel και σχεδίασε τη δική του χρωματική σφαίρα. Πάνω από 50 χρόνια αφιέρωσε στη μελέτη της αντίληψης και της ψυχολογίας και της αισθητικής του χρώματος. Ήταν διευθυντής του τμήματος Γλυπτικής και δίδασκε στο προπαρασκευαστικό τμήμα της σχολής από το 1919- 1923. Οι μαθητές του βίωναν κιναισθητικά το χρώμα και μάθαιναν τις μεταφυσικές τους ιδιότητες.

O Itten, κυκλοφορώντας με καλογερικό ράσο, θα φέρει διάφορους περιπλανώμενους γκουρού και θα καταπιέσει τους φοιτητές με αναπνευστικές ασκήσεις και χορτοφαγία. Το κυλικείο της σχολής –θα τον κατηγορήσουν- μύριζε κάρυ έως κάτω στην σκάλα! Η «ταλιμπανική» εμμονή του στον Ινδουισμό θα τον εξωθήσει τελικά σε αναγκαστική παραίτηση από καθηγητή στο Bauhaus το 1923 όπου θα τον διαδεχθεί ο ματεριαλιστής Moholy Nagy..
Ο Itten, όπως τον περιγράφει ο Frank Whiteford στο βιβλίο του «Bauhaus» ήταν ένας μυστικιστής και σε συνεργασία με τον θεοσοφιστή Adolf Meyer επίσης καθηγητή στο Bauhaus και τον Kandinsky που ήταν επηρεασμένος τόσο από τον θεοσοφισμό όσο και από τον Rudolf Steiner, από το 1922 και μετά που μπήκε στην Σχολή, έφερναν διάφορους γκουρού και περιπατητικούς φιλοσόφους ανάμεσα στους οποίους ήταν κι ένας ονόματι gustav angel. O angel είχε την αρχή να μην χρησιμοποιεί ποτέ κεφαλαία γράμματα όταν έγραφε το όνομά του. Λέγεται μάλιστα ότι αυτήν την αρχή υιοθέτησαν οι μαθητές του Bauhaus και στην τυπογραφία γιατί μέχρι τότε οι αφίσες είχαν κεφαλαία μόνον γράμματα.. Ο Angel ήταν ένας ιδιόρρυθμος τύπος και η παρουσία του στην σχολή σίγουρα δεν θα πέρασε καθόλου απαρατήρητη.. Το δόγμα που ακολουθούσε ο Ελβετός Itten ήταν ο Μαζντεισμός, μίγμα Ινδουισμού και Ζωροαστρισμού. Πίστευε δηλαδή, πως υπάρχει μια συνεχής μάχη καλού-κακού και πως για να επικρατήσει η αλήθεια του καλού πρέπει κανείς να αποκαλύψει μέσα του μια ανώτερη, κρυμμένη πραγματικότητα. Αυτό απαιτούσε τον εξαγνισμό του σώματος και γινόταν με διάφορες σωματικές και πνευματικές ασκήσεις, φυτοφαγία και καθαρμούς.
  Καμιά εικοσαριά μαθητές τον ακολούθησαν, φόρεσαν κι αυτοί ράσο ενώ η καντίνα της Σχολής διέθετε πλέον μόνον μακροβιοτικές τροφές. Αν συνυπολογίσουμε μαζί με αυτά, την αυστηρότητα του κομμουνιστήWalter Gropius, αλλά και την εμμονή του Moholy Nagy να κυκλοφορεί ο ίδιος με φόρμα βιομηχανικού εργάτη σε αντίθεση με το καλογερικό ράσο του Itten μπορούμε να καταλάβουμε τι περνούσαν οι μαθητές του Bauhaus!
Ο Itten έφερε μεγάλες καινοτομίες στην καλλιτεχνική εκπαίδευση. Απαγόρευε να τον αποκαλούν καθηγητή, δεν αποκαλούσε μαθητές τους μαθητές του, ξεκινούσε τα μαθήματά του με αναπνευστικές ασκήσεις και διαλογισμό. Πίστευε ότι τέχνη και εμπόριο είναι δύο πράγματα ασυμβίβαστα. Οι ασκήσεις του Itten στο Bauhaus έβαλαν θεμέλια στις κατοπινές σχολές Arts Plastiques που δημιουργήθηκαν στην Ευρώπη, δεκαετίες αργότερα, γύρω στην δεκαετία του ’80. Φυσικά δεν υιοθετήθηκαν οι σωματικές ασκήσεις που τους έβαζε, π.χ έπρεπε να κάνουν πρώτα κινήσεις με το σώμα τους, να βιώσουν μια φόρμα πριν την ζωγραφίσουν σε χαρτί, ή ασκήσεις χαλάρωσης και διαλογισμού.
Μερικοί από τους φοιτητές του τον θεωρούσαν γκουρού και ακολουθούσαν τις πνευματικές του διδασκαλίες άλλοι ήταν πιο κοντά σε κολλεκτιβιστικές και σοσιαλιστικές απόψεις καθώς ο Walter Gropius ήταν κομμουνιστής. Ήταν φυσικό ωστόσο, σε μια επαρχιακή πόλη, όπως ήταν η Βαιμάρη, που παρακολουθούσε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τα αλλόκοτα δρώμενα αυτής της Σχολής να δημιουργηθούν διάφορες αντιδράσεις. Έβλεπαν τους παράξενα ντυμένους μαθητές της Σχολής, άλλους με ρούχα βιομηχανικού εργάτη, άλλους με καλογερικά, κάποιοι προέρχονταν από εξτρεμιστικές ομάδες κι είχαν μακριά μαλλιά, ενώ κάποιοι άλλοι σε κάποια γιορτή ξύρισαν εντελώς τα κεφάλια τους και ζωγράφισαν σ΄ αυτά τα μαύρα τετράγωνα του Malevitch!. Όλα αυτά χαρακτηρίστηκαν μπολσεβίκικα και αναρχικά από τον μικροαστικό περίγυρο που φοβόταν μήπως γεννηθεί κι εκεί, η πρόσφατη τότε επανάσταση της Ρωσίας και με αυτό το πρόσχημα ο Χίτλερ συνέλαβε το 1933, 33 μαθητές της σχολής ως προπαγανδιστές της «εκφυλισμένης τέχνης» όπως την ονόμαζε τους έστειλε σε στρατόπεδα συγκέντρωσης ενώ ονόμασε το Bauhaus «γιάφκα μπολσεβίκικης κουλτούρας». Αυτή ήταν κι η αρχή του τέλους..



* Η έκθεση θα διαρκέσει ως τις 19 Απριλίου. Συνδιοργανωτές: Bauhaus Kooperation Berlin Dessau Weimar και Haus der Kulturen der Welt

Τρίτη, 12 Φεβρουαρίου 2019

Κανένας Έλληνας δεν κάνει για διευθυντής στο ΕΜΣΤ;

Πολλά ερωτηματικά εγείρονται με την αιφνίδια απόφαση του ΥΠΠΟΑ σύμφωνα με την οποία καμία από τις 16 υποψηφιότητες Ελλήνων δεν θεωρήθηκαν επαρκείς για την θέση διευθυντή του ΕΜΣΤ με αποτέλεσμα να στρέφεται τώρα το Υπουργείο σε διεθνή διαγωνισμό! Εντυπωσιάζει η σύνολη απαξίωση του ελληνικού δυναμικού κι είναι έκδηλη πλέον η αγωνία του χώρου της τέχνης. Ολοι ρωτάνε:  Πότε θα ανοίξει επιτέλους το ΕΜΣΤ κανονικά; Υποτίθεται πως όλα αυτά έγιναν για να ανοίξει γρηγορότερα το μουσείο μιας και η κα Μ. Ζορμπά απαξίωνε την τέως διευθύντρια του μουσείου κα Κ. Κοσκινά  γιατί δεν το άνοιγε!  Ο νέος διεθνής διαγωνισμός δεν θα τραβήξει κανα χρόνο; Οπότε πότε θα ανοίξει και από ποιόν; Μήπως αναγκαστεί να το ανοίξει μόνη της η υπουργός ακέφαλο; Ή υπάρχει εκδοχή να γίνει διευθυντής ο κος Σίμτζικ που χρεοκόπησε την Documenta 14; Ζητήσαμε από την τέως διευθύντρια του ΕΜΣΤ κα Κοσκινά να μας πει τι σκέφτεται. Μας είπε λακωνικά: “Το μόνο που έχω να πω αυτήν την ώρα είναι πως θλίβομαι για αυτήν την απαξίωση του επαγγελματικού μας κλάδου”. 
                                                                                                                                    Της Βασιλίκας Σαριλάκη         
Πολλά ερωτηματικά εγείρονται με την αιφνίδια ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ σύμφωνα με την οποία «στην τελευταία συνεδρίαση της Επιτροπής αξιολόγησης, απορρίφθηκαν δώδεκα (12) υποψηφιότητες που είτε δεν πληρούσαν τα ειδικά προσόντα, είτε δεν παρουσίασαν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, και τρεις (3) υποψηφιότητες που κατατέθηκαν εκπρόθεσμα. Απορρίφθηκε επίσης μία (1) συλλογική υποψηφιότητα, καθώς η πρόσκληση αφορά στην οργανική θέση διευθυντή, δηλαδή μονοπρόσωπου οργάνου διοίκησης».  
Η υπουργός Πολιτισμού Μυρσίνη Ζορμπά αφού ευχαρίστησε τα μέλη της Επιτροπής (τον πρόεδρο Δημοσθένη Κοκκινίδη και τα μέλη Νικόλαο Χατζηνικολάου, Δημήτρη Ησαΐα, Γιώργο Κουμεντάκη και Ορέστη Ανδρεαδάκη) δήλωσε πως θα προχωρήσει «σε νέο -διεθνή- διαγωνισμό για τη θέση του διευθυντή στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, μετά την ομόφωνη απόφαση της Επιτροπής Αξιολόγησης ότι “καμία από τις υποψηφιότητες που κατατέθηκαν δεν πληρούσε τα κριτήρια επιλογής»! 
Εντύπωση πράγματι προκαλεί η πλήρης απαξίωση της αφρόκρεμας των Ελλήνων ιστορικών τέχνης και τέως διευθυντών μουσείων αλλά και διεθνώς αναγνωρισμένων επιμελητών εκθέσεων τόσο του ΕΜΣΤ όσο και άλλων που τα έχουν διοικήσει επι δεκαετίες! Δηλαδή ήταν ΟΛΟΙ αυτοί ανίκανοι που διοίκησαν τα μουσεία και δεν είχαν τα κατάλληλα εφόδια κατά την κα Ζορμπά;; Και γιατί δεν μας αναφέρει ποιοι κατέθεσαν υποψηφιότητες και σε ποια σημεία δεν ήταν επαρκείς αφού και διδακτορικά είχαν, -όπως η κα Κοσκινά και η κα Καφέτση που κατέθεσαν  υποψηφιότητα- ασχέτως που εκείνη τα κατάργησε ως απαραίτητα για την θέση του διευθυντή του ΕΜΣΤ; 
Το ερώτημα είναι εύλογο: Αφού στην προκήρυξη κατέβηκε ο πήχης τόσο χαμηλά, καταργώντας ακόμα και τον τίτλο του διδακτορικού προκειμένου να μπορεί κανείς να πάρει την θέση του διευθυντή του ΕΜΣΤ χωρίς αυτό τότε  γιατί δεν τους αρέσει κανείς; Τι συμβαίνει; Αναρωτιόμαστε : Τι συνέβη στην πραγματικότητα και απέβη άκαρπη η προσπάθεια;’ Μήπως η επιτροπή προέκρινε κάποιον/αν που δεν άρεσε στην κα Ζορμπά και ακυρώθηκαν όλα; Μπορεί κανείς να υποθέσει οτιδήποτε. 

Γιατί αλήθεια δεν δημοσιοποιούνται και αφήνονται σε αδιαφάνεια οι ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ των απορρίψεων 15 υποψηφιοτήτων; Δεν δικαιούται το κοινό της τέχνης και ο χώρος της τέχνης να μάθει γιατί απαξιώνεται ολο αυτό το πολιτισμικό δυναμικό των Ελλήνων διευθυντών μουσείων, των επιμελητών και ιστορικών τέχνης;
Σαν να μην φτάνει η “πετριά” της συλλήβδην αυτής απόρριψης σε όχι μια και δυο αλλά 16!! υποψηφιότητες η κα Ζορμπά το τραβάει και περαιτέρω αναφέροντας ειρωνικά (;)στην ανακοίνωση της πως «τα εμπόδια και οι δυσκολίες σ΄ αυτή την πορεία επιβεβαιώνουν ότι η κουλτούρα των προκηρύξεων απαιτεί κάποιο διάστημα προκειμένου να αφομοιωθεί τόσο από την επιστημονική και από την καλλιτεχνική κοινότητα όσο και από όλους τους ενδιαφερόμενους». 
 
 Ρωτάμε το απλό: Δεν γνώριζε η κα Ζορμπά πως οι διαγωνισμοί απαιτούν ένα διάστημα μεγαλύτερο από αυτό που όρισε για να μαζευτεί ενας εσμός γραφειοκρατικά χαρτιά προκειμένου να κατατεθούν οι φάκελοι; Ενάμισης μήνας ήταν  αρκετός; Πριν ψέξει του ενδιαφερόμενους και την επιστημονική επιτροπή που η ίδια διόρισε! γιατί οι προφορικές εξετάσεις δεν έγιναν ποτέ αφού περιλαμβάνονται ξεκάθαρα στην προκήρυξη;
 Κι ερχόμαστε τώρα στην ιδέα του διεθνούς διαγωνισμού. Εάν αυτός είχε προκηρυχθεί ευθύς εξαρχής θα ήταν εντάξει. Αλλά πως είναι δυνατόν να απαξιώνεις πρώτα σύσσωμο το ελληνικό δυναμικό και να αναφέρεις στην προκήρυξη ότι ο νέος διευθυντής οφείλει να μιλάει οπωσδήποτε Ελληνικά και μετά να μην σε πειράζει να μην μιλάει αφού θα ναι ξένος; Πως γίνεται να κάνεις διαγωνισμό μόνον για Έλληνες στην αρχή και μετά αλλάζεις γνώμη γιατί δεν σου κάνουν οι Έλληνες και θέλεις ξένους; Δεν είναι αυτό οπορτουνισμός; Και δεν εκθέτεις έτσι την χώρα στο εξωτερικό απαξιώνοντας την ίδια σου την πατρίδα; 
Υπάρχουν κι άλλα ερωτήματα: Ο ξένος διευθυντής θα ξέρει την ελληνική τέχνη; θα μπορεί να συνεννοηθεί με τους δικούς μας καλλιτέχνες και προσωπικό του σημαντικότερου μουσείου της χώρας; Θα δεχτεί να πληρώνεται με την χαμηλή αμοιβή σε σχέση με τα δεδομένα του εξωτερικού; Πως θα τον δεχτούν οι Έλληνες επιμελητές κλπ που ήδη έχουν απαξιωθεί;
Αυτά και άλλα ερωτηματικά έρχονται να μας αποκαρδιώσουν στην ταλαίπωρη αυτή ιστορία που λέγεται Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και που καρκινοβατεί για δεκαετίες ως απότοκο κακών χειρισμών και γνωστών νεοελληνικών νοοτροπιών. Όμως ο Πολιτισμός δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση μιας ζωής με νόημα, αξίες κι αξιοπρέπεια. Έτσι δεν είναι; 
Σχετική εικόνα

Πέμπτη, 6 Δεκεμβρίου 2018

Η Μεταφυσική γεωμετρία της Όπυς Ζούνη

zouni_9

                                                                                                                                                Της Βασιλίκας Σαριλάκη

Πέρασαν δέκα χρόνια κιόλας από τον θάνατο μιας πολύ σημαντικής φυσιογνωμίας της Ελληνικής αφαιρετικής τέχνης. Της Οπυς Ζούνη. Η Οπυ ήταν μια ωραία κι αληθινή Αλεξανδρινή ψυχή. Μια γαλλομαθής ζωγράφος με βαθιά κουλτούρα που διέπρεψε όχι μόνον στην Ελλάδα αλλά και το εξωτερικό. Χρησιμοποιώντας γεωμετρία στα έργα της προσπάθησε να βάλει τάξη στο χάος. Τα τελευταία υπαρξιακά, ιλουζιονιστικά τοπία της Ζούνη παρουσιάστηκαν πριν μερικά χρόνια σε μια έκθεση στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών. Η έκθεση είχε τίτλο «Η τελευταία πινελιά - Το εργαστήρι της Όπυ Ζούνη» και με αφορμή αυτήν κάνουμε ένα αφιέρωμα στην αγαπημένη μας, σεμνή φίλη Όπυ, την οξυδερκέστατη ζωγράφο που εξύμνησαν η Αρβελέρ κι ο Pierre Restany  και που άφησε μια σημαντική παρακαταθήκη στην ελληνική ζωγραφική..Την έκθεση επιμελήθηκαν ο σύζυγός της Αλέκος και τα παιδιά της, ενώ σύμβουλος ήταν η ιστορικός τέχνης Κατερίνα Κοσκινά.


zouni33
 Η υπαρξιακή αιώρα. Ο μεταφυσικός χώρος της Όπυς Ζούνη ακροβατεί στο μεταίχμιο πραγματικού και φανταστικού. Είναι ένας χώρος που παραπλανά, παραμορφώνεται, αναδιπλώνεται συνεχώς με διαφορετικούς τρόπους, που αιωρείται στο κενό. Η διαύγεια, η φωτεινότητα κι η χρωματική ζωντάνια του ωστόσο, συνυπάρχουν με τους κρυφούς υπαινιγμούς του αισθήματος αδιεξόδου, της μοναξιάς ή του άγνωστου προορισμού στο προοπτικό βάθος που υποβάλλεται μέσα από ένα ιδιοφυές στερεομετρικό, ιλουζιονιστικό παιχνίδι.


opy

Εκείνο που συχνά παραμένει ανερμήνευτο είναι η εννοιολογική πλευρά του έργου της Όπυς Ζούνη, ίσως γιατί υπερισχύει η πρόκληση του οπτικού γρίφου. Κι όμως, το εννοιολογικό βάθος των έργων της ίσως να αποτελεί το βασικότερο κλειδί που μπορεί να αφηγηθεί το βάθος των εικόνων της. Γιατί τα τοπία της Ζούνη παρά την γεωμετρική εκφορά τους δεν έχασαν ποτέ το ανθρώπινο μέτρο και πάντα μίλαγαν για έναν υπαρξιακό τόπο, χωρίς ωστόσο να καταφεύγουν στον εύκολο συναισθηματισμό και τις εντυπώσεις. Αυτό άλλωστε διαχωρίζει το έργο της από τον επιφανειακό διακοσμητισμό που δυστυχώς της είχαν προσάψει κάποτε.


zouni8
Στην πραγματικότητα ισχύει το αντίθετο. Η αμφίσημη ζωγραφική της, με την τόλμη μιας αρχιτεκτονικής λιτότητας αναφέρεται στην διαχρονία των προβλημάτων της ύπαρξης. Οι εμβληματικοί ναοί της, είναι «προσωπικοί», δωρικά λιτοί, ακατοίκητοι, οι «δρόμοι» της οδεύουν, -όπως στην ζωή- χωρίς να καταλήγουν σίγουρα κάπου. Τις σκάλες της δεν ξέρεις αν πρέπει να τις κατεβείς ή να τις ανέβεις. Οι κύβοι μπορεί να υπαινίσσονται δωμάτια ή κενοτάφια.. Η Ζούνη, μ’ έναν εντελώς προσωπικό τρόπο ζητάει από τον θεατή, να μπει στο ψυχικό τοπίο του έργου και ν΄ αποφασίσει. Να τοποθετηθεί νοητικά αλλά και ηθικά. Κι οδηγεί πάντα τον θεατή σ’ ένα βάθος άγνωστο. Σ’ έναν «άτοπο χώρο» τον οποίο μόνο ο ίδιος μπορεί να σηματοδοτήσει. Την μόνη σίγουρη ανακούφιση που του προσφέρει, σ’ αυτό το μοναχικό ταξίδι του βλέμματος και της ψυχής, είναι η ομορφιά της διαδρομής, η ίδια η τέχνη.

zouni1
Η αναδρομή. Η Όπυ Ζούνη έγραφε για την τελευταία δουλειά της: «Τα τελευταία χρόνια, έχω τολμήσει στην απεικόνιση του χώρου τομές, που ούτε εγώ είχα φανταστεί προγενέστερα. Εκεί βρίσκεται και η γοητεία της έρευνας στην τέχνη. Εάν σε αυτές διακρίνεται η δική σου ταυτότητα, τότε, όσο πληθαίνει το λεξιλόγιό σου, είτε αυτό είναι νέα μέσα έκφρασης, είτε άλλες τεχνικές, γεννιέται πάντα το έναυσμα για κάτι άλλο. Χρησιμοποιώ την προοπτική ελεύθερα, όπως και τη συμμετρία. Δεν είναι αυτοσκοπός. Ίσα ίσα, είναι το κλειδί, η ιδέα για κάτι άλλο... Όταν ο επισκέπτης σου λέει "η τέχνη με βοηθά να ζήσω" - είτε είναι νέος είτε είναι τρίτης ηλικίας- σου δίνει την κινητήρια δύναμη, για να δουλεύεις, να προχωρήσεις τον εαυτό σου... Απώτερος σκοπός κάθε καλλιτέχνη είναι η επικοινωνία με το κοινό και κάθε μουσείο καλείται με τη σειρά του να συνδράμει στην ολοκλήρωση αυτής της επικοινωνίας».

 
13.tif


Δευτέρα, 25 Ιουνίου 2018

Gerhard Richter


Gerhard Richter, Betty, 1977,Museum Ludwig, Cologne
                                                                       Gerhard Richter, Betty, 1977, Museum Ludwig, Cologne

                                                                                                                                            Της Βασιλίκας Σαριλάκη

Εύσημα. Επιεικώς μιλώντας, O Gerhard Richter, 86 χρονών σήμερα, στο απόγειο της ευρωπαϊκής ελίτ, ο πλέον επιφανής ζωγράφος στον κόσμο κατά τους New York Times, απέδειξε ότι η ζωγραφική δεν πεθαίνει ποτέ. Απλά αλλάζει τρόπο έκφρασης. Η δική του είναι μια ζωγραφική εννοιακή, ρομαντική, αδέκαστη, ακριβής, με πλούσια αύρα. Τόσο παραστατική, όσο αφαιρετική. Μετά την αναδρομική του το 2012 στο Beaubourg, στο Παρίσι, μια ακόμη ενδιαφέρουσα αναδρομική του παρουσιάζεται τώρα στην John Hansard Gallery στο Southampton του Ηνωμένου Βασίλειου μέχρι τις 18 Αυγούστου. Η έκθεση παρακολουθεί χρονολογικά το έργο του από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 μέχρι σήμερα. Εξετάζει τους πειραματισμούς και τις καινοτομίες του από την "φωτο-ζωγραφική»  ως την αφαίρεση, από την γκρίζα και μονοχρωματική του περίοδο μέχρι τα εκκωφαντικά του έργα.. Ο Richter, πέρα από την μαγεία των έργων του κατάφερε να επανερμηνεύσει στον 20ό αιώνα, τα είδη της ιστορίας της τέχνης: τα πορτρέτα, τα ιστορικά έργα, έως και τα τοπία!

Gerhard Richter Abstraktes Bild, 1994                                                                             Abstraktes Bild, 1994

Οι εκθέσεις του Richter αποτελούν πάντοτε γεγονός, σε όλον τον κόσμο, ειδικά μετά την αναδρομική του στην Tate Modern το 2012. Έκτοτε κυριάρχησε μια φρενίτιδα με αποτέλεσμα οι πωλήσεις έργων του να ξεπεράσουν στον οίκο Sotheby’s  στο Λονδίνο τα 61 εκατ. ευρώ για 6 έργα! Παράλληλα κυκλοφόρησε το βιβλίο Gerhard Richter: Large Abstracts που έγραψε ο  τεχνοκριτικός Benjamin Buchloh.Υπενθυμίζουμε ότι βιβλίο για το έργο του Richter έχει συγγράψει κι ο Έλληνας τεχνοκριτικός Ντένης Ζαχαρόπουλος..

clip_image002

                                                                             Seascape, (Contrejour), 1969

Στην Αθήνα είχαμε την ευκαιρία να δούμε την αναδρομική του το 2005, όταν το Μουσείο Φρισύρα παρουσίασε 30 έργα  (από το 1960 ως το 2003) από την συλλογή του Georg Bockmann .Ήταν μάλιστα τότε, η πρώτη μεγάλη έκθεση Richter στην Ελλάδα μετά την λαμπρή αναδρομική του, το 2002 στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Ν. Υόρκης. Έκτοτε η πορεία του ανελίσσεται με γεωμετρική άνοδο, ενώ ο ίδιος δεν σταματάει να παράγει έργα στο εργαστήριό του στην Κολωνία. Οι συμπατριώτες του είναι μεγάλοι funs του Richter, αν αναλογιστεί κανείς ότι την έκθεσή του στο Βερολίνο επισκέφτηκαν πάνω από 250.000 άτομα μέσα σε δύο μήνες! Αλλά και στο εξωτερικό γίνεται χαμός..Στην Αμερική, στο Λονδίνο, στην Αυστρία, στην Ιαπωνία, το Ισραήλ..Δεν ξέρει κανείς πόσες εκθέσεις του γίνονται πλέον στον πλανήτη. το μεγάλο ερώτημα είναι:Πώς έγινε τόσο σημαντικός; Ο ίδιος ισχυρίζεται:"Δεν υπακούω σε κανένα κανόνα, σύστημα ή μόδα. Δεν έχω πρόγραμμα, στυλ, δεν υποδύομαι τίποτα. Αγαπάω την αβεβαιότητα, το άπειρο, και την μόνιμη ανασφάλεια”…

richter camvas

Μπλε του πάγου ή ηλεκτρικό πράσινο; Το επίτευγμα του Richter είναι ότι πραγματώνει μια υπέροχη, εύθραυστη, ρομαντική ζωγραφική, λουσμένη στους μπλε τόνους του πάγου, εντρυφώντας στην λεπτομέρεια όπως θα έκανε ένας κλασσικός ζωγράφος. Παράλληλα όμως, ασκεί μια δύσκολη, εννοιακή ζωγραφική, με βαθύ φιλοσοφικό background και ιστορικοπολιτικές αναφορές, ικανές να προβληματίσουν έντονα τόσο τους τεχνοκριτικούς όσο και τους θεατές για τα θέματα, τα μέσα που χρησιμοποιεί και τους στόχους του.

Εδώ και πολλά χρόνια, από το 1970, δίπλα στα ατμοσφαιρικά, ποιητικά του ζωγραφικά «δοκίμια», με τους χαρακτηριστικούς γκρίζους τόνους, εμφανίστηκαν αίφνης κάποιες κραυγαλέες χρωματικές συνθέσεις, με έντονη χειρονομιακότητα σε νεοεξπρεσιονιστικό ύφος. Μια δουλειά στον αντίποδα ακριβώς της άλλης. Το τοπίο θόλωσε. Ποιος είναι τελικά ο αληθινός Richter;

clip_image004                                                                                    Abstraktes Bild, 1984

clip_image006                                                                                    Αbstraktes bild, 1984


clip_image012

Διαφορετικότητα. Ο πραγματικός Richter είναι ένας σχολαστικός σκεπτικιστής έναντι κάθε προκάτ σκέψης, δόγματος, ρεύματος. Ακολούθησε την γνωστή γκριζογάλανη πορεία του ως ένας ελεύθερος σκοπευτής, ως «κλασσικός», σε μια εποχή έκρηξης του μοντερνισμού. Όταν την δεκαετία του ΄70 οι επιφανέστεροι συνάδελφοί του,(Beuys, Paik, Wostell,Cage) ήταν στην αντίπερα όχθη, στο ανατρεπτικό Fluxus, εκείνος ήθελε να ζωγραφίσει το τρυφερό, ιδιωτικό φως της κάμαρας του Vermeer και τους ομιχλώδεις ερειπιώνες ενός Caspar David Friedrich. Με τον δικό του  τρόπο τα κατάφερε. .Όσο για τις πολύχρωμες εκρήξεις του, ήταν το alter ego στην χρόνια, επίμοχθη, σοβαρή πραγματεία του, ήταν μια τρέλα στην οποία ούτε ο ίδιος πίστεψε στην αρχή, όπως εξομολογείται.

Το τελικό αποτέλεσμα τον δικαίωσε χρόνια αργότερα. Αποδείχτηκε, ότι ο περίπου κλασσικός τρόπος χειρισμού μιας φλουταρισμένης ασπρόμαυρης ή έγχρωμης φωτογραφίας, σε συνδυασμό με ένα αμφίσημο θέμα πυροδοτεί μια ενδιαφέρουσα εννοιακότητα που μετατρέπει το έργο σε πρωτοπορία! Η ζωγραφική αίφνης βρήκε έναν νέο λόγο ύπαρξης και έκφρασης.. Καλά νέα….

clip_image018

                                                                     H κόρη του Richter ζωγραφισμένη από τον ίδιο

Κατηγορίες. Και κακά νέα. Ο Richter κατηγορήθηκε από πολλούς και για πολλά. Στις αρχές ο Baselitz, επίσης σημαντικός γερμανός ζωγράφος τον αποκάλεσε «προδότη», γιατί  θεώρησε ότι μιμείται την αμερικανική pop art ζωγραφίζοντας κάτι αμερικανικούς πυραύλους να βομβαρδίζουν. Του θύμιζαν αντίστοιχους του Roy Lichtenstein.

clip_image022               clip_image020

                      Richter, Phantom Interceptors, 1964                                                                 Roy Lichtenstein, 1963

Για το ίδιο ακριβώς θέμα, αλλά από αντίθετη σκοπιά, τον εγκάλεσε πριν λίγα χρόνια ο αμερικανός τεχνοκριτικός Robert Storr, διοργανωτής της μεγάλης αναδρομικής του στο ΜΟΜΑ! Στην συνέντευξη του καταλόγου της έκθεσης τον πιέζει να ..ομολογήσει πως πίσω από την ενέργεια αυτή κρυβόταν ένας αντιαμερικανισμός λόγω της ανατολικογερμανικής προέλευσης και βιωμάτων του καλλιτέχνη! Έλεος.. Ο  Richter απαντά με φλέγμα, πως το έργο του δεν υποκρύπτει κάτι, είναι μια ουδέτερη αναφορά, ένα «ρεπορτάζ». Ούτως ή άλλως –αντικρούει- η γερμανική pop art (στην οποία συμμετείχε κι ο φίλος του ο Polke), δεν έχει σχέση με την αμερικανική, δηλαδή μια «ξέφρενη, τεράστια, πολύχρωμη, αυθάδη τέχνη.»

Αντίλογος. Δυστυχώς τα βέλη ήρθαν κι από φιλικά χείλη. Ο αμερικανός τεχνοκριτικός Benjamin Buchloh, γεννημένος στην Γερμανία και φίλος του Richter, εξαπέλυσε δριμεία κριτική. Τον κατηγόρησε για κυνισμό αφού «χρησιμοποιώντας όλα τα τρυκ και τις τεχνικές, αναβίωσε όλο το πάνθεον της ζωγραφικής του 20ού αιώνα, προς αρέσκεια του πλήθους, αμαυρώνοντας όλες τις ζωγραφικές συμβάσεις». Ο επιθετικός μοντερνιστής τεχνοκριτικός δυστυχώς προσάπτει κίνητρα κι υποθέτει χωρίς αποδείξεις. Τα πράγματα είναι απλούστερα.

Είναι αλήθεια πως όταν το ΄65 ο Richter ζωγραφίζει μια λουσάτη γυναίκα να κατεβαίνει τις σκάλες παρωδεί το ομώνυμο έργο του Duchamp όπως βλέπουμε εδώ.

                      Richter,Woman Descending the Staircase, 1965                               M. Duchamp, Nude Descending a Staircase,1912

     clip_image024 clip_image026

Μήπως κι ο τελευταίος όμως, (Duchamp) δεν έβαλε μουστάκι στην Τζοκόντα, κάτι που αποτέλεσε πολύ πιο μεγάλη ύβρι; Το ΄66 ο Richter ζωγράφισε πάλι την γυμνή γυναίκα του να κατεβαίνει την σκάλα Μόνο που εδώ, πρόκειται για ένα έγχρωμο, ρομαντικό έργο, χωρίς καμία παραμόρφωση. Είναι μια οπτασία με το γνωστό ονειρικό σφουμάτο του Richter, που δίνει μια αύρα μέθεξης μορφής και χώρου. Καμία σχέση με το έργο του Duchamp.

clip_image028

                                                                                           Ema (Nude on a Staircase), 1966

Το ΄71-΄72 κάνει 48 μεγάλα πορτραίτα διάσημων διανοουμένων με μια ομοιομορφία εγκυκλοπαίδειας. Δεν το κάνει με την συμβολική έννοια που τα παρατάσσει ο Boltanski,- ως μνημείο σφαγιασθέντων από τους ναζί-, αλλά για να σχολιάσει τον ισοπεδωτικό τρόπο που εξισώνει τις φυσιογνωμίες και την Ιστορία η λογική της εγκυκλοπαίδειας.Εδω βλέπουμε τα έργα που εκτίθενται στην γκαλερί του Στανφορντ.

48 portraits, 1998

image031 clip_image029

                                                     Paul Valery                                                              Giacomo Puccini

Κι όταν ζωγραφίζει μετέπειτα αναμμένα κεριά και κρανία δεν αναφέρεται μετωνυμικά στον El Greco και την φορτισμένη αντιμεταρρύθμιση. Παραθέτει απλώς, την ευθραυστότητα της ύπαρξης, του Χρόνου. Υπάρχει ένα μελαγχολικό, γερμανικό spleen πίσω απ’ όλα αυτά. Η έννοια της απουσίας ή της λήθης. Σ’ όλο του το έργο. Ένας ιδιότυπος υπαρξισμός…

clip_image033 clip_image035

                                                          Reader, 1994                                                                                             Two Candles, 1982

clip_image037

                                                                                                               Wiesental, 1985

                    (Ο Richter  άρχισε να ζωγραφίζει τοπία από το 1968 αλλά τα περισσότερα έργα του είναι αφαιρετικά..)

Baader - Meinhof. Kι η ιδεολογία; Είναι απούσα στο έργο του Richter;

image043

Το 1988 ο Richter κάνει τα συγκλονιστικότερα έργα του. Εικονογραφεί σε μια σειρά αχνών, πλην υπαινικτικότατων  εικόνων όλη την Αποκαθήλωση της τρομοκρατικής ομάδας Baader- Meinhof και την δολοφονία της τελευταίας. Εικόνες, που θα περίμενε  κανείς να τρομάξουν, να εναντιώσουν, να τραυματίσουν το βλέμμα, να δηλητηριάσουν τον νου. Όχι. Οι εικόνες είναι συγκλονιστικές γιατί είναι βαθιά ανθρώπινες, οριακές, ένα κλικ πριν ουρλιάξουν, ένα κλικ πριν θαφτούν στην σιωπή, πριν αποφασίσεις. Αποκορύφωμα. Το νεκρό κεφάλι της νεαρής Meinhof. Ξαπλωμένο, άψυχο, με το σημάδι στον λαιμό από την κρεμάλα. Ύστερα πολυάριθμα κεφάλια στην κηδεία. Μετά τις εικόνες αυτές το έργο του Richter ωριμάζει απότομα.

Πορτραίτο της Meinhof  σε νεαρή ηλικία           

clip_image039Και απαγχονισμένη..“Tote, October 18, 1977”Στον λαιμό τα σημάδια του απαγχονισμού με σχοινί..

Τεχνοζωώδης εποχή. Σ’ όλη του την ζωή προσπάθησε να είναι το αδέκαστο βλέμμα. Χωρίς τετελεσμένες απόψεις και εμφανή ιδεολογία. Δεν έγινε οπαδός. Σήμερα τι λέει;

« Στην εποχή μας κορεστήκαμε από την ανοησία, ξεφορτωθήκαμε την ανάγκη μας για ένα ευρύτερο σχήμα, ξεχάσαμε την ιστορία, απορρίψαμε την τέχνη και τους πατέρες μας ώστε το κάθε τι να είναι ελεύθερο και ζωώδες, τεχνοζωώδες. Δεν πιστεύω σε τίποτα απ’ όλα αυτά. Τώρα διανύουμε την τεχνοζωώδη εποχή. Αλλά τι θα κάνουμε όταν όλα γίνουν άχρηστα και χωρίς νόημα;

Είναι αδύνατον να υπάρξει κανείς χωρίς ιδεαλισμό. Πάντα φανταζόμουν πως ήμουν απ’ τους ελάχιστους που μπορούσαν να ζήσουν χωρίς ιδεαλισμό, για να ανακαλύψω αργότερα πως όλον εκείνο τον καιρό ζούσα γεμάτος αυταπάτες. Όντας ενάντιος στην ιδεολογία πίστευα πολύ στην άποψη αυτή».

clip_image043 clip_image044

Η τελευταία πράξη ιδεολογίας του Richter είναι το 2004 όταν δημοσίευσε ένα εικονογραφημένο βιβλίο για τον πόλεμο στο Ιράκ με τον τίτλο «War Cut». Περιέχει κείμενα και συνεντεύξεις για τον πόλεμο και έργα του. Ο δημοσιογράφος των New York Times πήγε να τον στριμώξει αλλά δεν τα κατάφερε. Του απάντησε πως η συνύπαρξη κειμένων και εικόνων είναι τυχαία και πως μπορεί κανείς να δει τις συνεντεύξεις και σαν λογοτεχνία!   Ευλυγισία πνεύματος..

clip_image046

                Self-Portrait, Three Times, 24.1.1990 (ιδέα παρμένη από την παρακάτω φωτογραφία- έργο του Duchamp)

clip_image048

                                                         Ο Marcel Duchamp κάνει σύσκεψη με τον εαυτό του..

Richter once again proves that the obvious, to which most of us are totally desensitized and (mis)spend our lives sleepwalking through, is the last thing we see.

“One has to believe in what one is doing; one has to commit oneself inwardly, in order to do painting. Once obsessed, one ultimately carries it to the point of believing that one might change human beings through painting. But if one lacks this passionate commitment, there is nothing left to do. Then it is best to leave it alone. For basically painting is idiocy.” (From Richter, 'Notes 1973', in The Daily Practice of Painting, p.78.)


clip_image052                                                                                                    Cathedral Corner, 1987



Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...